Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

Rewolucja lingwistyczna w Gruzji

Żelazna kurtyna między Gruzją a Zachodem oficjalnie przestała istnieć po rozpadzie ZSRR, lecz w gruzińskiej podświadomości odmienna – kulturowa – „aksamitna kurtyna” wciąż oddziela ten kraj od Zachodu. Władze w Tbilisi pracują nad „rewolucją lingwistyczną” – zastąpieniem języka rosyjskiego, wciąż będącego w powszechnym użytku, językiem angielskim wyznaczającym pro-zachodni kurs państwa.

Masz wybór? źródło: legitreviews.com

Masz wybór? źródło: legitreviews.com

Jak język angielski wypiera język rosyjski

Bariery językowe stwarzające problemy w procesie zbliżenia Gruzji z Zachodem stopniowo zanikają. Lekcje języka rosyjskiego w gruzińskich szkołach publicznych przestały być obowiązkowe w 2006 roku. Do 2000 roku funkcjonowało w kraju 214 rosyjskojęzycznych szkół. Według danych jeszcze z 2004 liczba uczących się w nich Rosjan wynosiła około 7 tysięcy, a pozostałe 25 tys. uczniów było etnicznymi Gruzinami. Dziś pozostały tylko dwie takie szkoły.

Po odzyskaniu przez Gruzję niepodległości język rosyjski – choć jego popularność, szczególnie wśród młodzieży, nieustannie malała – był jednak ciągle dominującym językiem w wielu szkołach. Jednak w odróżnieniu od niektórych byłych republik ZSRR, gdzie młodzież wciąż dąży do uzyskania wykształcenia w Rosji, w Gruzji w ostatnich latach zauważa się wzrost tendencji do studiowania w Europie i Stanach Zjednoczonych.

6 kwietnia 2010 roku prezydent Micheil Saakaszwili podczas posiedzeniu rządu polecił zarówno państwowym jak i prywatnym mediom telewizyjnym emisję anglojęzycznych filmów w oryginale, pozostawiając je bez tłumaczenia. Według jego słów w krajach, w których takie praktyki są codziennością, poziom znajomości języka angielskiego wśród społeczeństwa jest wysoki. Już kilka miesięcy wcześniej gruzińskie kanały telewizyjne emitowały filmy z tłumaczeniem wyłącznie w postaci napisów. Ministerstwo Edukacji we współpracy z Korpusem Pokoju opracowało w 2010 roku program „Ucz się i przekazuj wiedzę z Gruzją”. Z krajów anglojęzycznych (Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Kanady, Australii i Nowej Zelandii) zaproszono 1000 nauczycieli języka angielskiego w celu prowadzenia lekcji w gruzińskich szkołach. Według oczekiwań gruzińskich władz ma to przybliżyć uczniom zachodnie wartości i tradycje. Związek pomiędzy kształceniem a poglądami politycznymi został wyraźnie określony w Karcie Strategicznego Partnerstwa Stanów Zjednoczonych i Gruzji, gdzie zawarto klauzulę o wzajemnej współpracy w dziedzinie kultury i kształcenia. Gruzja, która poprzez swoją politykę wciąż dążyła do zbliżenia z Zachodem, mimo wszystko w lingwistycznym i kulturowym aspekcie pozostawała częścią ZSRR.

Kurs polityczny państwa a praktyka

– Język rosyjski przestał być językiem postępu i podstawowym nośnikiem informacji – ogłosił prezydent Gruzji 11 kwietnia 2012 roku. – Ten świat (Rosja – przyp. tłum.) nie wyznacza już kierunku postępu, tam ludzie także uczą się angielskiego. Oczywiście powinniśmy dalej posługiwać się rosyjskim, jednak nasze dzieci powinny przejść na ten język, który jest współczesnym językiem rozwoju i postępu – dodał Saakaszwili.

Paradoksalnie 23 marca opublikowano rezultaty badań socjologicznych przeprowadzonych przez agencję marketingową AST. Wynika z nich, że rosyjski jest wciąż wiodącym językiem obcym w Gruzji. 96,3% poddanych ankiecie mieszkańców stolicy stwierdziło, że zna język rosyjski w jakimkolwiek stopniu, w tym; biegle – 36%, dobrze – 29%, średnio – 28%, w stopniu podstawowym – 3%,  a wcale rosyjskiego nie zna 4% badanych. Wyniki dotyczące znajomości języka angielskiego wyglądają następująco: 34% badanych nie posługuje się nim zupełnie, 7% zna go biegle, 13% posługuje się nim w stopniu dobrym, 28% – średnim, a podstawowym – 17%. Zauważalna jest tendencja zmiany priorytetów językowych wraz ze zmianą kategorii wiekowej. 19% ankietowanych w wieku 18-24 lata twierdzi, że biegle posługuje się językiem angielskim. Tak samo twierdzi 3% badanych w wieku powyżej 45 lat. Badanie zostało przeprowadzone w Tbilisi w lutym 2012 roku, a podlegało mu 400 respondentów. Błąd statystyczny nie przekracza 4,8%.

Uczelnie wyższe i rynek pracy

Wartym uwagi jest fakt, że do niedawna około 80% absolwentów szkół średnich zdawało egzamin z języka rosyjskiego (najbardziej popularnymi po nim były angielski, niemiecki i francuski), lecz w tym roku wartości te kształtowały się inaczej: 77% absolwentów zdawało egzamin z języka angielskiego, a tylko 14% z rosyjskiego. Praktycznie we wszystkich państwowych instytucjach w kraju prowadzone są bezpłatne lub dofinansowywane kursy języka angielskiego. Należy też podkreślić, że ta tendencja nie nastąpiła po rewolucji róż. Już wcześniej dało się w Gruzji zauważyć naturalny proces wypierania języka rosyjskiego przez angielski. Nieoficjalnie potwierdzano, że bez znajomości angielskiego ciężko było zdobyć dobrą pracę.

Po 2003 roku władze zaczęły stymulować ten proces za pomocą decyzji administracyjnych, w efekcie czego znajomość języka angielskiego stała się oficjalnym warunkiem znalezienia dobrej pracy. Władze stolicy uruchomiły program bezpłatnych kursów języka angielskiego dla osób bezrobotnych bez względu na ich wiek. Warto wspomnieć o tym, że w kraju działają już wyższe uczelnie, na których wykłady odbywają się wyłącznie w języku angielskim. Na wszystkich dużych uniwersytetach działają specjalne programy, które zakładają prowadzenie zajęć na poziomie studiów magisterskich i doktoranckich wyłącznie w języku angielskim. W czasach sowieckich było wręcz odwrotnie – wszystkie wyższe uczelnie posiadały rosyjskojęzyczne wydziały, gdzie pobierali nauki nie tylko przedstawiciele mniejszości etnicznych, ale także wielu Gruzinów. Wydziały te stopniowo opustoszały, a następnie zostały zupełnie zamknięte. Do 2003 roku proces ten przebiegał w sposób naturalny, bez ingerencji władz.

Nie tak dawno dziekan wydziału prawa jednego z największych gruzińskich uniwersytetów – Państwowego Uniwersytetu w Tbilisi im. Iwane Dżawachiszwilego – wydał zarządzenie mające na celu ograniczenie korzystania w przeważającej ilości z rosyjskojęzycznych publikacji podczas przygotowywania prac dyplomowych przez swoich studentów. Należy także dodać, że w Gruzji minimalna znajomość języka rosyjskiego jest konieczna do kontaktowania się z bezpośrednimi południowo-kaukaskimi sąsiadami i innymi krajami postsowieckimi. Natomiast w praktyce coraz częściej okazuje się, że w kontaktach z byłymi „braterskimi” republikami język angielski także wypiera rosyjski.

Ochrona tożsamości czy tworzenie strefy wpływów?

Można zauważyć, że starania gruzińskich władz, mające na celu odejście od języka rosyjskiego i przejście na angielski, są związane z chęcią uczynienia prozachodniej polityki władz nieodwracalną. Nie jest tajemnicą, że po dwudziestu latach od rozpadu Związku Radzieckiego Rosja uważa wszystkie jego byłe republiki za część własnej językowej i kulturowej przestrzeni. Korzysta z tego także w retoryce politycznej. Dla Gruzji stwarza to w szczególności problem polityczny, a nie lingwistyczny.

14 kwietnia Gruzja obchodzi Dzień Języka Ojczystego. Powyższa data ma związek z wydarzeniami z 14 kwietnia 1978 roku. Wtedy to obywatele wyrazili swój sprzeciw przeciwko decyzji władz sowieckich o ustanowieniu w tym kraju języka rosyjskiego językiem państwowym. W Alei Rustawelego w Tbilisi zebrały się dziesiątki tysięcy Gruzinów, którzy żądali od władz nadania językowi gruzińskiemu statusu języka państwowego. Udało się. Wówczas Gruzini ochronili własny język, co przyczyniło się też do późniejszego odzyskania niepodległości. Teraz władze Gruzji pracują nad – jak sami ją nazywają – „rewolucją lingwistyczną”, by móc chronić obrany przez władze prozachodni kurs.

Georgian AlphabetEnglish SoundPronunciation Example

aa as in apple

bb as in boy

gg as in gold

dd as in dry

ee as in electricity

vv as in vast

zz as in zoo

t’t as in toll

iI as in Italy

kk as in karaoke

ll as in lamb

mm as in man

nn as in nice

oo as in old

pp as in piano

zhzh as in pleasure

rr as in rabbit

ss as in smart

tt as in tank

uu as in ultimate

p’p as in past

k’k as in calm

ghno English equivalent

qq as in queue

shsh as in short

ch’ch as in charm

ts’ts as in hats

dzdz as in sad zebra

tsts as in tsunami

chch as in charm

khkh as in the German bach

jj as in pleasure

hh as in Hawaii

Tłumaczenie tekstu z języka rosyjskiego: Piotr Wielg


Facebook Comments
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY