Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Martin Wycisk

Na Hradczanach bez zmian

Miloš Zeman zatryumfował w drugiej turze wyborów prezydenckich i pozostaje na stanowisku. Pokonał swojego kontrkandydata różnicą niecałych 3 punktów procentowych co pokazuje, jak bardzo podzielone są obecnie Czechy.

Czeskim prezydentem pozostaje Miloš Zeman. Wygrał drugą turę wyborów prezydenckich z wynikiem 51,37% przed prof. Jiři Drahošem, który zdobył 48,63% oddanych głosów. W porównaniu z wynikiem sprzed pięciu lat były przewodniczący socjaldemokratów uzyskał nieco słabszy wynik. Frekwencja wynosiła 61,92% uprawnionych do głosowania, co jest wynikiem o 4% lepszym niż w pierwszej turze oraz o 2,5% lepszym niż w drugiej turze w 2013 r. Potwierdza to dominację obozu antysystemowego trwającą od zeszłorocznych wyborów parlamentarnych.

Głównym tematem kampanii wyborczej w drugiej turze była kwestia migracji. Zwolennicy Zemana zarzucali kontrkandydatowi że nie będzie bronił Czech przed wprowadzeniem obowiązkowych kwot przyjęcia imigrantów. Nawiązywali w ten sposób do wypowiedzi Drahoša, który stwierdził że „przyjęcie 2.600 uchodźców nie stanowi problemu”, chociaż on również odrzucał system obowiązkowych kwot nakładanych przez UE. Umożliwiło to mobilizacje elektoratu Zemana i niegłosujących w pierwszej turze. Równocześnie słaba kampania Drahoša uniemożliwiła mu przejęcie wszystkich wyborców kandydatów z pierwszej tury, którzy poparli go w drugiej. Błędem taktycznym była również zapowiedź nienominowania na stanowisko premiera Andreja Babiša, co mogło pchnąć wyborców ANO ku poparciu obecnego prezydenta. Wynik wyborów świadczy o niezadowoleniu dużej części czeskiego społeczeństwa z rozwoju swojego państwa po upadku komunizmu. Wielkim osiągnięciem Zemana jest zaprezentowanie się jako kandydat sprzeciwiający się elicie, mimo iż jako polityk przez długie lata do niej należał i współtworzył politykę okresu, który obecnie krytykuje.

Wybory odbyły się bez większych incydentów, niemniej na imprezie powyborczej Zemana jego zwolennicy zaatakowali relacjonujących ją dziennikarzy. Powodem było nagrywanie zasłabnięcia, spowodowanego nadużyciem alkoholu przez publicystę „Parlamentní listy” i członka Komunistycznej Partii Czech i Moraw Milana Rokytki. Zwolennicy Zemana rzucili się na nagrywających dziennikarzy, a całym zajściem zajęła się obecnie praska policja.

Sytuacja polityczna przed wyborami

Aktualnie Czechy nadal czekają na stworzenie nowej koalicji rządowej. Październikowe wybory spowodowały dalsze rozdrobnienie czeskiej sceny politycznej. W nowej Izbie Poselskiej jest reprezentowane aż 9 partii, a zwycięzca wyborów ANO nie potrafiło dotąd stworzyć rządzącej większości. Jest to związane z zarzutami wobec Andreja Babiša o defraudację środków unijnych, przez co siły centrowe (od konserwatystów z ODS aż po dotychczasowych koalicjantów z chadecji i socjaldemokratów) nie chcą współpracować z ANO. Pewną gotowość do współpracy zgłosiły jedynie Komunistyczna Partia Czech i Moraw oraz skrajnie prawicowa Wolność i Bezpośrednia Demokracja.

Chociaż współpraca z siłami skrajnymi dałaby większość w Izbie Poselskiej, Babiš dotąd się na nią nie zdecydował Zgodnie z oczekiwaniami nie uzyskał wotum zaufania 16.01. , a 19. 01. Babiš i wiceprzewodniczący ANO Jaroslav Faltýnek stracili immunitety. Niemniej wynik wyborów prezydenckich wzmocnił pozycję premiera. Jeszcze przed drugą turą Zeman ogłosił zamiar ponownego mianowania Babiša premierem, który po raz kolejny spróbuje zbudować koalicję lub będzie się starał realizować swój program w oparciu o doraźne sojusze. Ruch w tej sprawie może przyjnieść zjazd czeskich socjaldemokratów 18. lutego br. Na nim będą wybrane nowe władze partii, mogące być bardziej otwarci na współpracę z ANO.

Od reformy z 2012 r. czeski prezydent jest wybierany w wyborach bezpośrednich, a nie przez połączone izby parlamentu. Nie zmieniono przy okazji tej reformy długości kadencji (wynoszącej 5 lat) ani nie rozszerzono zakresu kompetencji głowy państwa. Obejmują one m.in. powoływanie i odwoływanie premiera, rozwiązanie w określonych wypadkach niższej izby parlamentu (Izby Poselskiej) oraz funkcje reprezentacyjne. Niemniej od Tomáša Garrigue Masaryka, pierwszego prezydenta i założyciela Czechosłowacji, piastowanie urzędu prezydenta jest związane ze sporym prestiżem, co daje pewne możliwości wpływania na debatę publiczną.

Miloš Zeman – weteran czeskiej polityki

Z całą pewnością M. Zemana należy określić jako jednego z najbardziej doświadczonych współczesnych polityków czeskich. Krótkie członkostwo przyszłego prezydenta w Komunistycznej Partii Czechosłowacji w okresie Praskiej Wiosny skończyło się już 2 lata później jego wykluczeniem. Ponownie zaangażował się politycznie aksamitnej rewolucji. Najpierw działał w Forum Obywatelskim a od 1992 r. w Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (ČSSD), której przewodniczył między 1993 a 2001. W latach 1996-98 był marszałkiem Izby Poselskiej a między 1998 a 2002 r. premierem rządu mniejszościowego. Po przegraniu wyborów prezydenckich w 2002 r. wycofał się z aktywnej polityki i w 2007 r. opuścił w konflikcie szeregi ČSSD. W 2009 r. założył Partię Praw Obywatelskich – Zemanowcy, która nigdy nie zyskała mandatów poselskich, ale stanowiła zaplecze jego zwycięskiej kampanii prezydenckiej w 2013 r.

Jako prezydent budzi wiele kontrowersji. Po upadku rządu Petra Nečasa w 2013 r. wbrew parlamentarnej większości zainstalował rząd techniczny Jiřego Rusnoka, a po wyborach w 2014 r. popierał nieudaną próbę obalenia przewodniczącego socjaldemokratów i późniejszego premiera Bohuslava Sobotki. W polityce zagranicznej jego bliskie stosunki z Chinami oraz określenie kryzysu migracyjnego 2015 r. mianem „zorganizowanej inwazji” budziły krytykę w kraju i za granicą. Krytykowano również związki jego bliskiego doradcy i byłego kierownika czeskiego oddziału Lukoilu Martina Nejedlego z rosyjskim biznesem. Zdziwienie budziła chociażby spłata całego długu Nejedlego przez holenderską spółkę córkę Lukoilu w wysokości 32,6 miliona Koron Czeskich (około 5 milionów złotych). Prezydent Czech był również jedynym przedstawicielem państwa UE na paradzie zwycięstwa w Moskwie w 2015 r., chociaż w tym samym okresie skrytykował protesty przeciwko przejazdowi konwoju NATO przez Czechy.

Poza tym Zeman ma słabość do trunków (zdarzały mu się występy publiczne, gdzie prawdopodobnie był pod wpływem alkoholu) oraz nie stroni od kontrowersyjnych wypowiedzi. Przykładem może być toast, w którym życzył śmierci wszystkim abstynentom i wegetarianom. Później jego rzecznik prasowy tłumaczył wypowiedź jako skierowane jedynie do Adolfa Hitlera (który był zarówno abstynentem, jak i wegetarianinem). Od czasu poprzedniej kampanii 5 lat temu Zeman przedstawia się jako głos „10 milionów nieuprzywilejowanych obywateli”.

Kim jest Jiři Drahoš?

Profesor chemii Jiři Drahoš wpisuje się w trend kandydatów prezydenckich niezależnych od partii politycznych w bezpośrednich wyborach prezydenckich. Po studiach Drahoš rozpoczął pracę jako pracownik naukowy w Instytucie Chemii Stosowanej Akademii Nauk Czechosłowacji. Aksamitna rewolucja otworzyła mu drogę do habilitacji oraz kierowniczych stanowisk (nie był nigdy członkiem partii komunistycznej), najpierw w Instytucie (1992-94 jako zastępca kierownika oraz w latach 1995-2003 jako kierownik) oraz w Akademii (2005-08 zastępca prezesa oraz od marca 2009 do marca 2017 jako prezes). Chęć wystartowania w wyborach prezydenckich Drahoš ogłosił wkrótce po zakończeniu swojej kadencji. Potrzebny do rejestracji wniosek został podpisany przez 141 000 obywateli, co stanowiło najlepszy wynik spośród wszystkich kandydatów (na drugim miejscu był M. Zeman ze 103 000 podpisów).

Drahoš stara się spokojnym i poważnym stylem odróżnić od prezydenta Zemana. Uchodzi również za bardziej proeuropejskiego od prezydenta. W czasie kampanii wypowiedział się za utrzymaniem sankcji przeciwko Rosji oraz przyjęciem 2600 uchodźców w ramach systemu kwotowego. Oświadczył również iż nie zamierza mianować rządu z udziałem komunistów ani desygnować premiera skonfrontowanego z prawem. Inaczej niż Zeman, Drahoš ubiega się o elektorat wielkomiejski, zamożniejszy i lepiej wykształcony.

Sylwetki postaci:

Miloš Zeman – obecny prezydent Republiki Czeskiej, przedtem premier, a dawniej członek i przewodniczący Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (ČSSD). Określany jako kandydat prorosyjski, sam siebie określa mianem „głosu 10 milionów nieuprzywilejowanych obywateli”.

Jiři Drahoš – kandydat bezpartyjny, do marca 2017 prezes Czeskiej Akademii Nauk. Uznawany za przedstawiciela tzw. praskiej kawiarni, czyli wielkomiejskiej inteligencji. Zdobył największą liczbę głosów pod wnioskiem o rejestrację jako kandydata w wyborach.

Andrej Babiš – nazywany „praskim Berlusconim” jeden z najbogatszych obywateli Czech. Obecny premier oraz lider partii „Ruch Niezadowolonych Obywateli” (ANO). Właściciel holdingu Agrofert oraz 2 spośród najpoczytniejszych czeskich gazet – Lidové noviny i Mladá fronta DNES.

Karel Schwarzenberg – były sekretarz kancelarii prezydenckiej za Václava Havla (1990-92) i dwukrotny minister spraw zagranicznych (2007-09, 2011-13). Kontrkandydat Zemana w wyborach prezydenckich w 2013 roku, przegrał w drugiej turze po debacie telewizyjnej, w której przedstawił swój stosunek do dekretów Edvarda Beneša (stanowiące prawną podstawę wypędzenia Niemców z Czechosłowacji) „iż w dzisiejszych czasach zostałyby ocenione jako poważna zbrodnia przeciwko ludzkości a tamtejszy rząd Edvarda Beneša znalazłby się w Hadze”.

Zdjęcie główne: Kremlin.ru źródło: http://en.kremlin.ru/events/president/news/49446/photos
Martin Wycisk
Martin Wycisk
Analityk w poznańskim Instytucie Zachodnim, absolwent Studium Europy Wschodniej UW i politologii na Uniwersytecie Śląskim, między grudniem 2016 a listopadem 2017 wiceprzewodniczący stowarzyszenia Forum Młodych Dyplomatów. W czasie wolnym pasjonat Czech i Słowacji oraz symulacji ONZ Model United Nations.
  • w Eastbook.eu od2018 Jan 15
  • Artykuły1
  • Komentarze0

Tematy: Czechy, Polityka,
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY
Komentarze 0
Dodaj komentarz