Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

Ukraina: Flota Czarnomorska w suwerennej Ukrainie. Historia konfliktu (część II)

Poprzednia część artykułu…

Borys Jelcyn, źródło: Wikimedia Commons

Decyzja ta, choć odrzucona przez Jelcyna, spowodowała kolejną rundę negocjacji, w wyniku której w czerwcu doszło do równego podziału Floty Czarnomorskiej między oba pretendujące do niej podmioty i wyjęcia jej spod dowództwa WNP . Na mocy porozumienia ustalono, że oficerowie i marynarze złożą przysięgę temu państwu, którego są obywatelami.

Rok później w czerwcu 1993 roku doszło do kolejnego zaostrzenia na linii Kijów – Moskwa. Przedmiotem konfliktu było przyjęcie przez rosyjską Rade Najwyższą deklaracji o przynależności głównej bazy floty – Sewastopola do Rosji. Podstawą do podjęcia uchwały był fakt, iż w 1948 roku Sewastopol, jako baza wojskowa została wyłączona z Obwodu Krymskiego . Stąd też w uchwale wyrażone zostało uzasadnione twierdzenie o tym, że przekazanie Krymu Ukraińskiej SRR nie uwzględniało samego miasta. Ponownie prezydent Jelcyn i Minister Spraw Zagranicznych Kozyriew zdystansowali się do decyzji parlamentu, niemniej wpłynęło to na skłonność do kolejnych ustępstw po stronie ukraińskiej. W sierpniu w Foros na Krymie prezydent Krawczuk wyszedł z propozycją wydzierżawienia Sewastopola Rosji, zaś miesiąc później zgodził się na oddanie części przypadającej połowy Czarnomorskiej Floty Rosji w zamian za ukraińskie długi wobec Kremla. Spór przypieczętowano porozumieniem ze stycznia 1995 r.

Należy zaznaczyć, że w całym okresie sporu Kijowa o spadek po Imperialnej Flocie Morza Czarnego odbywał się przy opieszałym podejściu Ukrainy do wyzbycia się głowic nuklearnych. Sprawa ta była przedmiotem szczególnej troski Zachodu i Rosji, a znalezienie się Kijowa w posiadaniu tak potężnej karty przetargowej czyniło z Ukrainy trudnego negocjatora. Mimo iż sama Flota Czarnomorska nie posiadała własnego potencjału nuklearnego, to w chwili rozwiązania ZSRS, nad Dnieprem znajdowało 1240 strategicznych głowic nuklearnych zainstalowanych na 174 wielogłowicowych, międzykontynentalnych rakietach balistycznych oraz 44 bombowce strategiczne zdolne do przenoszenia 2390 ładunków taktycznych. Potencjał ten stanowił 12 % radzieckiego arsenału nuklearnego i sytuował Ukrainę jako 3 państwo na świecie pod względem posiadania broni masowego rażenia .

Pocisk SS-24, źródło: Wikimedia Commons

W roku 1997 zapadły wreszcie końcowe decyzje o podziale Floty Czarnomorskiej. Sewastopol miał być jedyną rosyjską bazą morską na Ukrainie. Uzgodniono teoretycznie podział floty „pół na pół”. Praktycznie zaś Rosja zatrzymała 81,7% okrętów, zaś Ukraina – 18,3%. Reszta okrętów przypadających Ukraińcom miała, w myśl wcześniejszych ustaleń, pokryć zobowiązania finansowe wobec Moskwy. Na mocy porozumienia zawartego 27 maja 1997 r. podczas wizyty premiera Rosji Wiktora Czernomyrdina w Kijowie Federacja Rosyjska wydzierżawiła port w Sewastopolu na okres 20 lat z możliwością przedłużenia na kolejne 5 za 98 mln dolarów rocznie. Strona rosyjska zaś uznała prawo Ukrainy do Sewastopola. Oprócz bazy morskiej Rosja otrzymała też prawo do korzystania z lotniska i stanowisk łączności .

Rosyjska piechota morska, źródło: Wikimedia Commons

Ukraina znalazła się w posiadaniu 120 okrętów bojowych różnych klas, 90 pomocniczych jednostek pływających oraz 100 samolotów i śmigłowców różnego typu.
Dzisiejsza rosyjska Flota Czarnomorska to dziś, mimo radykalnego uszczuplenia w stosunku do Okresu ZSRS, 50 okrętów bojowych różnego typu i przeznaczenia , 50 innych jednostek pływających, 150 samolotów i śmigłowców, 52 czołgi, 222 bojowe wozy opancerzone i 66 zestawów artyleryjskich.
Ostateczne uregulowanie sporu wokół Półwyspu Krymskiego, Sewastopola i Czarnomorskiej Floty zamknięte zostało 31 maja 1997 roku, kiedy to prezydenci Kuczma i Jelcyn podpisali Traktat o Przyjaźni i Współpracy. Porozumienie to doprowadził do uspokojenia atmosfery wokół Czarnomorskiej Floty, choć nie do ostatecznego i bezpowrotnego zamknięcia tematu stacjonowania rosyjskich sił morskich w Sewastopolu.

Cieśnina Kerczeńska, źródło: Wikimedia Commons

TUZŁA

Do poważniejszych incydentów z Flotą Czarnomorską w tle można zaliczyć konflikt o wyspę Tuzłę. We wrześniu 2003roku Rosjanie rozpoczęli usypywanie grobli ku wyspie znajdującej się w połowie odległości wejścia do Morza Azowskiego. W grę wchodziły interesy strategiczne i ekonomiczne. Wyspa Tuzła znajduję się w połowie odległości pomiędzy należącym do Ukrainy Krymem, a rosyjskim Półwyspem Tamańskim. Wyspa została utworzona w wyniku sztormu w 1925 roku. W 1941 roku decyzją Prezydium Rady Najwyższej RFSSR została przekazana na rzecz Obwodu Krymskiego, skąd jako część Krymu w 1954 roku trafiła do Ukraińskiej FSRR. Wyspa stanowi bramę Morza Azowskiego dzieląc jego wejście od strony Morza Czarnego na część wschodnią – ukraińską o znacznie lepszych parametrach żeglugowych (8 m. głębokości) i zachodnią – rosyjską (3 m. głębokości). Za wykorzystywanie ukraińskiego kanału Kerczeńsko – Enikalskiego rosyjskie firmy transportu morskiego płacą Ukrainie miliony dolarów. Opanowanie wyspy przez Rosję oznaczałoby przesunięcie granicy w środek odległości między Półwyspem Krymskim a wyspą i dawało Moskwie przewagę w przyszłym podziale Morza Azowskiego, będącego na dzień dzisiejszy akwenem wspólnym, co jest sprawą bez precedensu w Międzynarodowym Prawie Morskim.  Ponadto na Morzu Azowskim w rejonie Jejska, Rosja planuje budowę ośrodka szkoleniowego dla lotnictwa pokładowego, dla znajdującego się w planach lotniskowca w składzie Floty Czarnomorskiej.

Po zdecydowanych protestach ukraińskiego MSZ, połączonym z przerzuceniem ukraińskich sił zbrojnych Rosjanie odstąpili ostatecznie od prac nad połączeniem swojego brzegu z wyspą i uznali prawo Ukrainy do Tuzły i wód wokół niej.

Ostatnia część artykułu już wkrótce…

Facebook Comments
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY