Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Łukasz Grajewski

Polska: Jaka wizja na przyszłość dla Partnerstwa Wschodniego – relacja

Dzisiejsze spotkanie w gmachu na ul. Zielnej 14 w Warszawie, było nadzwyczaj ciekawe. Dziwne, że takie określenie pada w odniesieniu do konferencji, lecz dzisiejsza debata nad możliwością rozwoju trzeciego sektora w ramach Partnerstwa Wschodniego (PW) była dużym sukcesem.

ue

Czy Unia Europejska posiada instrumenty potrzebne do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w krajach Partnerstwa? źródło: European Parliament's flickr

Spotkanie zorganizował Instytut Spraw Publicznych (ISP) wraz z Fundacją im. Heinricha Bölla oraz wsparciem praskiego instytutu EUROPEUM. Program przewidywał dyskusję na temat rozwoju sektora pozarządowego podzieloną na dwa segmenty. Słowem wstępnym, wydarzenie okrasili prezesi podmiotów organizujących, a za wprowadzenie do późniejszej dyskusji posłużyła prezentacja Elżbiety Kacy. Ekspertka ISP analizując dokumenty unijne, nakreśliła główne ścieżki finansowania, dostępnych dla organizacji pozarządowych z krajów PW, do których zaliczyła Europejski Instrument na Rzecz Demokracji i Praw Człowieka, Programy tematyczne (jak uruchomiony przed paroma dniami II etap Programu ds. Kultury Partnerstwa Wschodniego) oraz Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa. Ten ostatni, główną pule pieniędzy przeznacza jednak na projekty wykonywane przez oficjalne władze poszczególnych państw. Analizując dane Europaid, Kaca zwróciła uwagę na wysoki udział międzynarodowych NGOsów w projektach wykonywanych na terenie PW. Tylko w Gruzji i Azerbejdżanie, w ogólnej liczbie projektów zrealizowanych na przestrzeni trzech ostatnich lat dominował udział lokalnych organizacji. Propozycją, mającą według ekspertki poprawić sytuację trzeciego sektora na wschodzie, miałoby być utworzenie w ramach Europejskiej Polityki Sąsiedztwa Instrumentu na rzecz Społeczeństwa Obywatelskiego. Taka zinstytucjonalizowana inicjatywa unijna istnieje i od 2008 r. obejmuje kraje bałkańskie. Wersja wschodnia miałaby posłużyć umocnieniu sektora poprzez wzmocnienie dialogu z organizacjami unijnymi oraz stworzenie możliwości współpracy pomiędzy pozarządówką, a władzami lokalnymi.Wystąpienie Elżbiety Kacy skontrował pracownik Centrum Stosunków Międzynarodowych Wojciech Borodzicz-Smoliński, który zwrócił uwagę na warunki panujące w sektorze pozarządowym na Białorusi. Liczba pozwoleń w różnych ministerstwach, niezbędnych do realizacji unijnego projektu skutecznie zniechęca, a wytrwałym pozostaje płacić podatek, który władze nałożyły na programy finansowane przez UE.

W pierwszym panelu „Jak skutecznie wspierać społeczeństwo obywatelskie w Europie Wschodniej poprzez programy Partnerstwa Wschodniego?” umiarkowany optymizm oficjeli, zmagał się ze sceptycyzmem pracowników trzeciego sektora. John O’Rourke, reprezentant Komisji Europejskiej, w DG Relex odpowiedzialny za Europejską Politykę Sąsiedztwa, wraz z przedstawicielem polskiego MSZ Jarosławem Dziedzicem, podkreślali spore osiągnięcia stosunkowo młodej inicjatywy, jaką wciąż jest Partnerstwo Wschodnie. Zwracali uwagę, że zbliżający się szczyt PW, który odbędzie się w maju 2011 r. w Budapeszcie oraz polska prezydencja, posłużą dalszej legitymizacji inicjatywy. Natomiast Vira Nanivska, dyrektorka ukraińskiego International Centre for Strategic Studies wraz z Leonidem Litrem reprezentującym mołdawski Institute for Development and Social Initiatives sceptycznie odnieśli się zarówno do problemu apatii postsowieckich społeczeństw, centralizacji i korupcji władz lokalnych, jak i zawiłości unijnych dokumentów i instrumentów. W dalszej dyskusji, podniesiono kwestię niedawnego zjazdu tak zwanej „Grupy Przyjaciół Partnerstwa Wschodniego”, który oprócz ogólnego poparcia dla programu ze strony uczestników, nie wniósł żadnych nowych ustaleń oraz finansowych deklaracji.

Drugi panel o wymownym tytule „Jaka rola dla Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego?” dał możliwość wypowiedzi ekspertom, bezpośrednio zaangażowanym w działalność Forum. I tak, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, na co dzień dyrektorka Ośrodka Studiów Wschodnich, reprezentowała Komitet Sterujący Forum Obywatelskiego, a Gabriela Dlouha w ramach prac czeskiego MSZ koordynowała przygotowanie zrębów programu PW w czasach czeskiej prezydencji i dbała o odpowiedni w nim udział społeczeństwa obywatelskiego. Kristina Prunerova z brukselskiego ośrodka The European Partnership for Democracy tłumaczyła działalność czterech podgrup tematycznych (więcej na temat w newsletterze Forum Obywatelskiego), a Eugeniusz Smolar z Centrum Stosunków Międzynarodowych, jako jeden z pomysłodawców Forum, dzielił się swoimi spostrzeżeniami na temat rozwoju inicjatywy. Prelegenci zgodnie odnieśli się do potrzeby instytucjonalizacji Forum, w ramach którego obecnie, osoby zaangażowane pracują po godzinach, bez żadnego wynagrodzenia. Zwracano też uwagę na problemy czynione organizacjom partycypującym w Forum przez władze państw partnerskich, w szczególności Białorusi oraz Azerbejdżanu. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz ogłosiła, że po zbliżającej się, drugiej już edycji Forum, która odbędzie się w Berlinie 18-19 listopada 2010 r., następna zostanie zorganizowana w Poznaniu, w trakcie polskiej prezydencji. W toku dalszych rozmów, mówiono o niedostatecznym wpływie społeczeństwa obywatelskiego na proces decyzyjny programu Partnerstwa i brak wsparcia dla Forum ze strony Komisji Europejskiej. Pomimo wyszczególnionych problemów, dało się odczuć wiarę w rozwój szczytnej i pożytecznej inicjatywy, jaką z pewnością jest Forum Obywatelskiej Partnerstwa Wschodniego. Wiele wyjaśni się już za miesiąc w Berlinie. Dzisiejsze spotkanie było z pewnością interesującym i potrzebnym zwróceniem uwagi na problematykę rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w krajach Europy Wschodniej.

Facebook Comments
Łukasz Grajewski

Socjolog, absolwent Studium Europy Wschodniej UW. Pracował w administracji publicznej, aktywny w trzecim sektorze (Fundacja Wspólna Europa, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Inicjatywa Wolna Białoruś). Autor licznych publikacji o Europie Wschodniej w polskich mediach.

Kontakt: l.grajewski@eastbook.eu

ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY