Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Krzysztof Nieczypor

Ukraina: 27.11.2010 77. rocznica Wielkiego Głodu na Ukrainie

Na Ukrainie obchodzony jest dziś dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych. Uroczystości poświęcone są pamięci ofiar stalinowskiego terroru z lat 1932 – 1933, które pochłonęły według różnych szacunków od 3 do 5, a nawet 7 mln Ukraińców. Ukraiński holocaust, jak nazywany jest Wielki Głód na Ukrainie (Hołodomor), jest jedną z największych tragedii ludzkości w nowożytnej historii świata.

Pomnik poświęcony ofiarom Wielkiego Głodu na Ukrainie. Źródło: flickr.com

Pomnik poświęcony ofiarom Wielkiego Głodu na Ukrainie. Źródło: flickr.com

Wielki Głód, będący wynikiem pospiesznej i przymusowej kolektywizacji, pochłonął miliony ofiar zamieszkujących ukraińską republikę radziecką w pierwszej połowie lat 30. XX wieku. Według planu Stalina Ukraina miała pełnić rolę „wielkiego spichlerza” Kraju Rad i z tego względu kolektywizacja musiała odbyć się tutaj szybciej aniżeli gdzie indziej. Okoliczności towarzyszące przemianom na wsi (morderstwa i terror prowadzony przez NKWD) tłumaczono oporem tzw. wrogów klasowych (część historyków ukraińskich uważa, że Wielki Głód został wywołany celowo, aby złamać niepodległościowe nastroje społeczeństwa). Polityka represyjna objęła całą Ukrainę z jednoczesnym radykalnym zwiększeniem obowiązkowych dostaw płodów rolnych. Powszechnie stosowana przemoc przez aktywistów, niszcząca dobytek mieszkańców wsi, spowodowała wyprzedawanie i zarzynanie zwierząt domowych przez ludność chłopską. Otoczenie ziem ukraińskich specjalnym kordonem, zakaz opuszczania miejsca swego zamieszkania doprowadziło do śmierci kilka milionów ludzi. W niektóre rejonach Ukrainy śmierć głodowa wyniszczyła 25% mieszkańców.

Do roku 1991 temat Wielkiego Głodu był zakazany przez władze radzieckie. Dopiero uzyskanie niepodległości przez Ukrainę pozwoliło na rozpoczęcie dyskusji nad narodową tragedią. W 1998 r. prezydent Leonid Kuczma ustanowił Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu obchodzony w ostatnią sobotę listopada. W maju 2003 r., w 70 rocznicę tragedii, Najwyższa Rada Ukrainy uchwaliła rezolucję, w której uznała Hołodomor za pierwszy nieludzki środek likwidacji milionów Ukraińców potwierdzający przestępczy charakter ówczesnej władzy. W tym samym roku również Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało Wielki Głód za tragedię ludzkości. Pod wpływem nacisków Rosji nie użyto jednak określenia „ludobójstwo”. Zdaniem Rosjan Wielki Głód dotyczył również innych narodów zamieszkujących Związek Radzicki (w tym narodu rosyjskiego) i nie powinien być „zawłaszczany” tylko przez Ukraińców.

Prezydent Wiktor Juszczenko nadał tragedii Wielkiego Głodu charakter narodowy starając się uczynić z tego wydarzenia symbol łączącą wszystkich Ukraińców. Na jego wniosek w listopadzie 2006 r. ukraiński parlament przyjął ustawę uznającą Hołodomor za zbrodnię ludobójstwa. Przeciwko tej deklaracji głosowali komuniści i posłowie Partii Regionów z ówczesnym premierem Wiktorem Janukowyczem na czele. W 2009 r. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy wszczęła śledztwo ws. Wielkiego Głodu zakończone uznaniem Józefa Stalina, Wiaczesława Mołotowa, Łazara Kaganowicza, Pawła Postyszewa, Stanisława Kosiora, Własa Czubarowa i Mendla Chatajewicza za winnych ludobójstwa. Z uwagi na śmierć oskarżonych postępowanie karne zostało umorzone.

W tegorocznych obchodach uroczystości nie mają już takiego charakteru jak za czasów prezydentury Juszczenki. Obecny prezydent w kwietniu tego roku występując przed Zgromadzeniem Parlamentarnym Rady Europy w Strasburgu stwierdził, iż „przyznanie Wielkiego Głodu, jako fakt odnoszący się do jednego lub innego narodu jest niesłuszne i niesprawiedliwe”. Przyjmując rosyjski punkt widzenia w tej sprawie przyznał, że „była to wspólna tragedia państw wchodzących w skład ówczesnego Związku Radzieckiego”. Z tego tez powodu oficjalne uroczystości w tym roku odbyły się dość skromnie – złożeniem wieńców przez prezydenta pod pomnikiem Wielkiego Głodu w Kijowie i okolicznościowym posłaniem do narodu.

Obejrzyj fragment filmu dok. „Sowiecka opowieść” poświęcony tragedii Wielkiego Głodu na Ukrainie (polskie napisy):

Posłuchaj utworu Oksany Biłozir „Svicha” poświęconego ofiarom Wielkiego Głodu:

Facebook Comments
Krzysztof Nieczypor
Redaktor Eastbook.eu
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY