Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Krzysztof Nieczypor

Ukraina: Sprawa Akademii Kijowsko-Mohylańskiej. List otwarty do studentów RP

Uniwersytet Narodowy „Akademia Kijowsko-Mohylańska” należy do najstarszych i najlepszych uczelni na Ukrainie oraz we Wschodniej Europie. Akademia w ciągu swojej ponad 350-letniej historii wykształciła całe pokolenia politycznej i duchowej elity Ukrainy. Działalność obecnego ministra oświaty na Ukrainie wskazuje jednak, że dorobek uczelni wydaje się być raczej problemem aniżeli powodem do dumy dla obecnych władz na Ukrainie.

Narodowy Uniwersytet "Akademia Kijowsko-Mohylańska". Źródło: wikimedia commons

Narodowy Uniwersytet "Akademia Kijowsko-Mohylańska". Źródło: wikimedia commons

Uniwersytet Narodowy „Akademia Kijowsko-Mohylańska” został reaktywowany przez Radę Najwyższą Ukrainy we wrześniu 1991 r. Wraz z ogłoszeniem niepodległości przez Ukrainę wznowienie działalności Akademii było symbolicznym aktem politycznego i naukowego odrodzenia ukraińskiego społeczeństwa. Uczelnia od początku swego istnienia była synonimem wolnej i niezależnej myśli narodu ukraińskiego – jej absolwentami byli Iwan Mazepa, Pylyp Orłyk, Pawlo Połubotok, Iwan Skoropadski, wykładowcami zaś Hryhorij Skoworoda, a także Michaił Łomonosow. Znajdując się w granicach Cesarstwa Rosyjskiego uczelnia została jednak zamknięta w 1817 r.

Reaktywowanej w 1991 r. Akademii nadano szczególny status – w latach 1992-2010 funkcjonowała jako uczelnia eksperymentalna – podporządkowana była nie ministerstwu oświaty, lecz bezpośrednio Gabinetowi Ministrów Ukrainy.  W 2010 r. powstał jednakże nowy projekt ustawy o szkolnictwie wyższym, przygotowany przez parlamentarną komisje nauki i oświaty, której wiceprzewodniczącym (i spiritus movens) był Dmytro Tabacznyk. W trakcie prac nad projektem ustawy nie uwzględniono żadnych uwag zgłaszanych przez środowiska akademickie ws. dostosowanie jej do wymogów europejskich. Przyjęcie ustawy w proponowanym przez komisje kształcie zostało przypieczętowane objęciem teki ministra oświaty przez członka koalicyjnego ugrupowania Partii Regionów – Tabacznyka – oskarżanego o rusofilskie poglądy.

Projekt ustawy forsowany przez obecnego ministra wywołuje żywe protesty wśród profesorów uczelni oraz organizacji studenckich. Szczególne niezadowolenie wywołuje planowane obniżenie rangi oraz zmiana statusu (w tym zasad finansowania) małych uczelni (m. in. do takich należy wspomniana Akademia Kijowsko-Mohylańska oraz Akademia Ostrogska i Ukraiński Katolicki Uniwersytet we Lwowie). W projekcie zignorowano postulaty wprowadzenia zasad autonomii uniwersyteckiej oraz umożliwienia uczelniom prowadzenia samodzielnych badań naukowych, podobnie jak przyjętych przez Ukrainę zobowiązań dostosowania kształcenia uniwersyteckiego do wymogów Procesu Bolońskiego.

Minister Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy - Dmytro Tabacznyk. Źródło: wikimedia commons.

Minister Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy - Dmytro Tabacznyk. Źródło: wikimedia commons.

W związku z planowanym przyjęciem projektu w tym roku ukraińskie Ministerstwo Oświaty i Nauki zażądało od Uniwersytetu Narodowego „Akademii Kijowsko-Mohylańskiej”  rezygnacji z wprowadzenia studiów trzeciego stopnia – Ph. D. (doktoranckich) jako niezgodnych z ustawą. Tym samym unieważniono zobowiązanie powzięte przez Ukrainę dostosowania się do Procesu Bolońskiego. W nowej ustawie nie przewidziano bowiem trzeciego stopnia kształcenia, a jedynie zaakceptowanie istniejącego stanu, czyli tzw. aspirantury, nie odpowiadającej standardom kształcenia Ph. D. W praktyce oznacza to oddalenie ukraińskiego świata akademickiego od poziomu uczelni europejskich i w konsekwencji zmniejszanie współpracy naukowej uczelni zachodnich z ukraińskimi.

Ponadto ministerstwo domaga się: rezygnacji z interdyscyplinarności i skasowania swobody wyboru wykładów (co oznacza powrót do obowiązującego w ZSRR odgórnie narzucanego systemu kształcenia); rezygnacji z samodzielnego kształtowania zatrudnienia i podziału obowiązków władz rektorskich (co oznacza całkowite podporządkowanie uczelni decyzjom urzędników ministerstwa); rezygnacji z przedstawienia certyfikatu z języka angielskiego jako wymogu dla abiturientów ubiegających się o przyjęcie na studia do Akademii.

20 grudnia 2010 r. władze Akademii, w obliczu groźby zwolnienia rektora za rażące naruszenie dyscypliny pracy (tj. za niedostosowanie się do żądań ministerstwa), zmuszone były odstąpić od dotychczasowych zasad przyjęcia na studia. Zrezygnowano z wymogu przedstawienia certifukatu z języka obcego na niektóre kierunki. Nie podporządkowano się jednak tym postanowieniom, które godziły w niezależność uniwersytetu,  a więc przede wszystkim ze swobody wyboru wykładów i zachowania studiów doktoranckich. Akademia do chwili rozstrzygnięcia sporu nie wydaje dyplomów państwowych potwierdzających uzyskanie doktora, lecz wprowadziła własne dyplomy.

Sytuacja, w jakiej znalazła się prestiżowa uczelnia ukraińska wywołała liczne protesty środowiska akademickiego. Pragnąc zwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej na drastyczne ograniczenie autonomii uniwersyteckiej i samodzielności władz uczelni ukraińskie organizacje studenckie napisały list otwarty do studentów Rzeczpospolitej Polskiej, który poniżej publikujemy:

Solidarność Studentów

Solidarność Studentów

Kraków, dnia 22 lutego 2011 roku

List otwarty do Studentów RP,

W imieniu zaprzyjaźnionych ukraińskich organizacji studenckich Prjame dija i NaUKMA zwracamy się do Was z prośbą o udzielenie poparcia protestującym przeciwko zmianom proponowanym przez Ministerstwo Oświaty Ukrainy studentom. Projekt nowej ustawy o szkolnictwie wyższym w znacznym stopniu pogorszy funkcjonujący obecnie system. Zmiany zmierzają bowiem w kierunku unifikacji i ujednolicenia kształcenia, wprowadzenia dodatkowych opłat za studia oraz  podwyższenia już istniejących. Poprawie dostępności szkolnictwa nie służy także proponowana przez Ministerstwo tzw. indeksacja opłat za studia dla studentów kontraktowych (tj. uzależnienie ich wysokości od wysokości inflacji) – doprowadzi ona do sytuacji, w której młodzi ludzie rozpoczynający naukę nie będą znali realnych stawek opłat, jakie będą mieli uiścić za pobieranie nauki. Zmiany te miałyby dotyczyć także studentów już istniejących, co kłóci się z zasadą nie retroakcji prawa. Wątpliwości budzi także fakt, iż projekt ustawy nie przewiduje jasnego sposobu przeprowadzania owej indeksacji, co stwarza ryzyko zaistnienia nadużyć na tym polu. Cytując wypowiedź Prezydenta Akademii Kijowsko – Mohylańskiej, Pana Serhiya Kvita z listu otwartego do władz Ukrainy: „Projekt ustawy zawiesi nową ‚żelazną kurtynę’ między ukraińskimi a europejskimi instytucjami szkolnictwa wyższego (EHEA-European Higher Education Area), na skutek czego system szkolnictwa na Ukrainie nie będzie korespondował z ogólnie przyjętym w Europie”. Pełna treść listu dostępna jest pod adresem: http://www.ipetitions.com/petition/open_letter_from_serhiy_kvit/

Kontrowersyjne są także plany odebrania Akademii Kijowsko – Mohylańskiej, jednej z najlepszych uczelni na Ukrainie, której historia sięga XVII wieku, statusu uczelni państwowej i przemianowania jej na ‚college’ z uwagi na arbitralnie przyjęte w projekcie ustawy kryterium liczby studentów. Uczelnia ta jest ważnym punktem na edukacyjnej mapie Ukrainy, kształci ona młodych ludzi w duchu pluralizmu poglądów, swobody wypowiedzi i otwartości dyskusji. Planowana reforma zmierza do odebrania Akademii tych osiągnięć.

W związku z powyższym zwracamy się do Was z prośbą o udzielenie poparcia studentom na Ukrainie – bądź to poprzez podpisanie listu otwartego, przekazanie informacji znajomym i przyjaciołom czy podpisanie petycji pod wskazanym wyżej adresem www.

Z poważaniem,

Magdalena Bartak

Mladesya Kachurets

Yaroslav Kuzyshyn

Magdalena Syrek

Facebook Comments
Krzysztof Nieczypor
Redaktor Eastbook.eu
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY