Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

UE: W Pradze odbyło się pierwsze Forum Obywatelskie UE – Rosja

W dniach 28-29 marca w stolicy Czech odbyło się pierwsze Forum Obywatelskie UE – Rosja. To inicjatywa, stawiająca sobie za cel położenie podwalin pod budowę współpracy między pozarządowymi organizacjami z UE i Rosji.

Widok na Czerninski Pałac - siedziba czeskiego MSZ i miejsce konferencji, źródło: Wikipedia

Forum Obywatelskiego UE – Rosja (FOUER) to w założeniu inicjatorów projekt mający na celu stworzenie odpowiednich warunków pod budowę współpracy organizacji pozarządowych z Unii Europejskiej i Rosji. Spotkania w ramach Forum, które docelowo stanie się cyklicznym wydarzeniem (następne odbędzie się najprawdopodbniej w Warszawie), ma sprzyjać nawiązywaniu, koordynacji i utrwalaniu relacji między liderami społeczeństwa obywatelskiego oraz okazją do podejmowania wspólnych inicjatyw.

Spotkanie z udziałem unijnych i rosyjskich organizacji otworzył Minister Spraw Zagranicznych Czech Karel von Schwarzenberg. Obecna na FOUER przewodnicząca Podkomisji Parlamentu Europejskiego ds. Praw Człowieka Heidi Hautala powiedziała, że rekomendacje Forum powinny stać się częścią oficjalnych szczytów UE-Russia, gdyż jest to „potrzeba, która wielokrotnie wypływała w przeszłości, ale może dzięki temu Forum, będzie większa szansa, aby Rosja w końcu zaakceptowała zupełnie naturalną rzecz: udział społeczeństwa obywatelskiego w oficjalnych rozmowach”. Potrzebę istnienia Forum poparł Lew Ponomariowczłonek Moskiewskiej Grupy Helsinkiej, ruhu Solidarność i organizacji Za prawa człowieka: „Czego możemy żądać od rządu? Tego, by toczone od lat w męczarniach negocjacje nad Porozumieniem o Partnerstwie i Współpracy zawierało osobną część gwarantującą prawa człowieka”.

Forum obradowało w czterech grupach roboczych: Prawa człowieka i rządy prawa; środowisko; problemy społeczne i uczestnictwo; demokratyczne struktury i procesy.

W ramach grup roboczych FOUER stawia sobie dwa główne cele:

1. Wzmocnienie wpływu społeczeństwa obywatelskiego na polityczny dialog UE- Rosja.

Autorzy FOUER chcą wypracować wspólne, słyszalne stanowisko i uzyskać realny wpływ na przebieg negocjowanego Porozumienia o Partnerstwie i Współpracy (Partnership and Cooperation Agreement). Uważają, że jego condicio sine qua non musi być doprowadzenie do przestrzegania Aktu Końcowego z Helsinek w 1975 roku, który legł u podstaw dzisiejszej Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. W tym celu, pomysłodawcy FOUER, za niezbędne uważają nadanie konkretnych ram programowi Partnerstwa dla Modernizacji, jako realnego instrumentu zmian w stronę rządów prawa, demokracji i wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego w Rosji.

2. Wzmocnienie relacji miedzy społeczeństwami obywatelskimi ponad granicami.

Cel ten opiera się na założeniu, że dotychczasowa współpraca między zjednoczoną Europą, a Rosją na poziomie samych społeczeństw jest niewystarczająca. Ilość wspólnych unijno – rosyjskich projektów jest zupełnie nieadekwatna do potencjału obu aktorów. Stąd, autorzy FOUER chcą, aby Forum stało się miejscem faktycznej, a nie deklaratywnej konwergencji obu społeczeństw – dzielenie się wartościami i pomaganiu Rosji w jej integracji z Europą w każdy wymiarze.

W dokumentach opublikowanych na okoliczność FOUER, jego autorzy otwarcie nawiązują do programu Partnerstwa Wschodniego i Forum Obywatelskiego Partnerstwa Wschodniego chcąc uczynić je paralelnym uzupełnieniem europejskiej polityki sąsiedztwa na odcinku wschodnim.

Program PW  znajduje się na pierwszym miejscu tzw. Okna Możliwości (Window of Opportunity) – zbioru czynników p0kazujących zarówno potrzebę, jak i sprzyjające okoliczności dla projektu FOUER. Program PW został skonstruowany tak, aby wyróżnić przede wszystkim kraje „bliższej zagranicy” – dawne republiki radzieckie, separując wpływ Rosji, która przysłoniłaby pozostałych uczestników swoimi rozmiarami. Doprowadziło to do asymetrii współpracy UE – Rosja na płaszczyźnie społeczeństwa obywatelskiego. Ambicją FOUER jest jej zniwelowanie poprzez zagospodarowanie współpracy organizacji pozarządowych z Rosji i UE obok równolegle do programu Partnerstwa Wschodniego.

Drugim z czynników świadczących współpracy jest kryzys ekonomiczny, który dotknął Rosję w stopniu znacznie poważniejszym niż inne kraje w Europie. Sytuacja ta zmusza elity do poszukiwania koniecznych rozwiązań. Zasługująca na odnotowanie jest tocząca się w samej Rosji debata nad wewnętrzną modernizacją, zainicjowana przez bliski Kremlowi Instytut Współczesnego Rozwoju (Институт современного развития). Dialog ten jest niezwykle trudny, przede wszystkim ze względu na polityczną apatię, a także powszechny lęk społeczeństwa przed destabilizacją, do której mogą prowadzić reformy.

Trzecim czynnikiem, wypływającym z poprzedniego, jest sprzyjająca przemianom postawa prezydenta Dmitrija Miedwiediewa, który swój pozytywny stosunek do głębokiej reformy państwa wyraził w orędziu zatytułowanym „Naprzód Rosjo”. Prezydent Miedwiediew nazwał organizacje pozarządowe „innym obliczem państwa” i wydaje się postrzegać innowację i rozwój społeczny bardziej jako efekt przedsiębiorczości obywateli, niż odgórnej polityki państwa.

Czwartym czynnikiem sprzyjającym dialogowi z Rosjanami, jest tzw. „reset” w relacjach z Zachodem, zainicjowany przez amerykańską Sekretarz Stanu Hilary Clinton. Autorzy FOUER widzą w tym szansę na większa otwartość rosyjskich elit, szczególnie w dobie kryzysu i rosnącej zależności od międzynarodowej sytuacji ekonomicznej.

Piątym czynnikiem jest pewien postęp w obszarze prawodawstwa dot. organizacji pozarządowych, co jest zasługą prezydenta Rosji. Mimo, iż ogólna kondycja społeczeństwa obywatelskiego pozostawia wiele do życzenia i daleka jest od normalności, to odnotowano pewien postęp. Prezydent Miedwiediew ustanowił Radę Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego i Praw Człowieka, której działalność stanowi ułatwienie dla funkcjonowania organizacji pozarządowych w Rosji.

Szóstym odnotowanym przez inicjatorów FOUER czynnikiem jest prężność organizacji pozarządowych, których liderami są młodzi Rosjanie wychowani już po upadku ZSRR. Zmiana pokoleniowa, a za nią zmiana mentalności, odnotowana jest także przez polskich obserwatorów.

Celem Forum nie jest budowa instytucji, jakkolwiek jej inicjatorzy zdają sobie sprawę, że koordynacja dialogu zainteresowanych instytucji będzie wymagała sprawnej organizacji działań i pewnych kroków administracyjnych.

Polskie organizacje były reprezentowane przez Danutę Przywarę z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka i Ewę Kulik-Bielińską z Fundacji Batorego. Zamiarem uczestników jest doprowadzenie do kolejnych spotkań, do których dojdzie najprawdopodobniej w Warszawie, Berlinie lub Pradze.

Źródła: EU-Russia Centre, EU-Russia Civil Society Forum, Deutsche Welle, Radio Free Europe/Radio Liberty, Żiwaja Kuban.

Facebook Comments
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY