Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

Bohdan Stupka (27.08.1941 – 22.07.2012)

22 lipca 2012 nad ranem w kijowskim szpitalu, po długiej chorobie zmarł Bohdan Stupka – ukraiński aktor filmowy i teatralny, reżyser Państwowego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki, Minister Kultury i Sztuki Ukrainy w latach 1999-2001, wybitny działacz na rzecz rozwoju kultury i sztuki ukraińskiej.  Miał 71 lat.

Bohdan Stupka, źródło: facebook.com

O śmierci aktora powiadomiła Anna German z kancelarii prezydenta Ukrainy.  Według informacji Interfaks-Ukraina aktor zmarł w stołecznym szpitalu „Feofania” gdzie spędził ostatnie cztery miesiące życia borykając się z ciężką chorobą.  Ostap Stupka – syn zmarłego, powiadomił, że przyczyną śmierci był atak serca.

Informacja o śmierci aktora w mgnieniu oka obiegła media – nie tylko ukraińskie. Był bowiem postacią wybitną – uznanym aktorem, propagatorem kultury ukraińskiej, człowiekiem czynu, laureatem wielu nagród, odznaczeń państwowych i międzynarodowych. Wraz z jego śmiercią skończył się pewien rozdział w historii ukraińskiego kina i teatru. Jako osoba związana badaniami naukowymi z obszarem teatru poświęcam te kilka zdań pamięci Bohdana Sylwestrowycza Stupki wyrażając głęboki żal po stracie jakiej wraz z jego odejściem doznała scena ukraińska.

Wielki Format

Bohdan Stupka miał na swoim koncie wiele znakomitych ról i chyba paradoksem jest, że zapamiętany zostanie niekoniecznie dzięki tym najwybitniejszym.  Dla wielu pozostanie na zawsze w pamięci jako odtwórca roli Bohdana Chmielnickiego w filmowej produkcji Jerzego Hoffmana „Ogniem i mieczem”, króla Popiela ze „Starej Baśni” (polska publiczność) czy odtwórca głównej roli w filmie Władimira Bortka „Taras Bulba”(widzowie rosyjscy). Warto jednak zaznaczyć, że po pierwsze nie były to jedyne postaci historyczne odgrywane przez Stupkę – podjął się on również kreacji postaci hetmana Iwana Bruchowieckiego, („Czarna Rada”), Iwana Mazepy („Modlitwa za hetmana Mazepę”), Ostapa Wyszni („Sprawa Ostapa Wyszni”) czy Czyngis Chana („Tajemnica Czingis-chana”). Po drugie – dorobek artystyczny Stupki nie ograniczał się jedynie do grania postaci historycznych czy aktorstwa filmowego; nie kończył się również na scenie ukraińskiej! Zagrał ponad 100 ról filmowych współpracując z wybitnymi reżyserami  – Jerzym Hoffmanem, Krzysztofem Zanussim, Siergiejem Bondarczukiem, Otarem Joselianim, Pavlo Czuchrajem, Jurijem Illienko, Władimirem Bortkiem. Zasypywany był odznaczeniami na Ukrainie lecz doceniono go również na scenie europejskiej wręczając w 2008 roku Nagrodę Jury „Srebrnego Marka Aureliusza” dla najlepszego aktora na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Rzymie za rolę Konstantego w filmie Krzysztofa Zanussiego „Serce na dłoni”.

Promotor ukraińskiej kultury

Mocno związany był z teatrem, w którym zaprezentował około 50 kreacji aktorskich, między innymi  na scenie Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki, dyrektorem którego został po złożeniu urzędu ministra kultury w 2001 roku. Jako kierownik artystyczny teatru, Stupka wprowadził praktykę gościnnych występów reżyserów z różnych krajów, których nazwiska są już znane w światowym środowisku teatralnym –  Gruzina Roberta Sturua („Król Edyp” Sofoklesa), Litwina Linasa Žukauskasa („Kaukaskie koło kredowe” B. Brechta), mieszkającego w Kanadzie Ukraińca Hryhorija Hładija („Histeria” T. Jonhsona), Polaka Krzysztofa Zanussiego („Małe zbrodnie małżeńskie” E. Schmitta), lwowianina Wołodymyra Kuczyńskiego („Pośród raju, na placu” KLIMa).

W niektórych z wymienionych produkcji sam zagrał jak choćby w przedstawieniu Sturua – szeroko komentowana rola króla Edypa. Ale wspaniałe kreacje tworzył jeszcze w sztukach wystawianych za czasów poprzedniej dyrektury i reżyserii Serhija Danczenki by wspomnieć choćby rolę Mykoły Zadorożnego w „Skradzionym szczęściu” wg Iwana Franki, rolę Wojnickiego w „Wujaszku Wani” wg Czechowa czy rolę Tewjego w „Tewje-Tewel” wg Sholema Alejchema (która otrzymała Nagrodę Szewczenkowską w 1993 roku).  Był kontynuatorem wielkiej linii reformatorskiej teatru ukraińskiego (rozpoczętej w końcu lat dwudziestych) – jego pierwszym nauczycielem teatralnego i reżyserskiego fachu był  Borys Tiahno – wychowanek Łesia Kurbasa (najwybitniejszego przedstawiciela teatru ukraińskiego stawianego w szeregu z Craigiem czy Reinhardtem). Jednocześnie aktorem, który szedł z duchem czasu i wyrósł na symbol sceny współczesnej i wzór do naśladowania dla młodych adeptów sztuki aktorskiej.

Wiersz Liny Kostenko „Skrzydła”

Sam Stupka wychował gros młodych aktorów, zrealizował wiele międzynarodowych projektów, nawiązał współpracę z wybitnymi przedstawicielami sztuki z całej Europy, zawsze jednak podkreślał rangę i wartość ukraińskiej sztuki i to, że warto się nią interesować i w nią inwestować. Podczas odbioru nagrody w Rzymie powiedział: „Marzeniem mojego życia zawsze było, aby ukraińska kultura stała się znana na całym świecie. Marzenia powinny się spełniać i jestem szczęśliwy, że mam możliwość brać w tym udział”. 22 lipca 2012 roku zakończył swą misję. Pochowany zostanie na Cmentarzu Bajkowskim w Kijowie – pośród innych zasłużonych dla ukraińskiej kultury – Marii Zańkoweckiej, Łesi Ukrainki, Mychajła Hruszewskiego, Maksyma Rylskiego…

Wraz z jego odejściem zamyka się pewien rozdział w historii ukraińskiego kina i teatru. Miejmy nadzieję, że wielki dorobek Bohdana Stupki nie zostanie zapomniany zaś jego działania zmierzające do wprowadzenia ukraińskiej sztuki do grona znanych i cenionych w Europie będą kontynuowane ponieważ – parafrazując słowa Konstantyna z „Serca na dłoni”„są ludzie, których pamięci lepiej żeby nic się nie stało”.

Facebook Comments
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY