Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Hanna Liubakova

Wspomnienie o Bronisławie Taraszkiewiczu

74 lata temu został rozstrzelany Bronisław Taraszkiewicz – białoruski działacz społeczny i polityczny, jeden z liderów białoruskiego ruchu narodowego, językoznawca, autor pierwszej gramatyki nowoczesnego języka białoruskiego. Przetłumaczył na język białoruski „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza oraz „Iliadę” Homera.

Bronisław Taraszkiewicz, źródło: Wikipedia

Bronisław Taraszkiewicz, źródło: Wikipedia

Bronisław Taraszkiewicz urodził się 20 stycznia 1892 w Maciuliszkach na Wileńszczyźnie. Ukończył gimnazjum wileńskie. Studia kontynuował na Uniwersytecie Petersburskim, który ukończył w 1916 roku na wydziale historyczno-filologicznym. W 1917 został jednym z liderów Białoruskiej Socjalistycznej Hromady, był wykładowcą języka białoruskiego i greckiego w Mińskim Instytucie Pedagogicznym.

W 1921 został dyrektorem białoruskiego gimnazjum w Wilnie. Wszedł do Tymczasowej Komisji Rządzącej Litwy Środkowej, gdzie był dyrektorem do spraw szkół białoruskich (1920–1922). Wysiłkiem Taraszkiewicza oraz innych białoruskich działaczy odrodzenia narodowego początku lat 20. XX wieku otwarto ponad 300 szkół z nauczaniem w języku białoruskim.

W 1922 został wybrany na posła na Sejm Rzeczypospolitej. Był więziony przez władze polskie w 1928 roku za działalność komunistyczną. Po wyjściu na wolność w 1930 roku zamieszkał w Gdańsku. Ponownie aresztowany w 1931 roku. W 1933 w ramach polsko-radzieckiej wymiany więźniów został wymieniony na Franciszka Alachnowicza i od tego roku mieszkał w ZSRR. Aresztowany 6 maja 1937 w czasie tzw. czystek stalinowskich, został rozstrzelany 29 listopada 1938. Zrehabilitowany 26 stycznia 1957.

W 1918 roku jako kierownik działu kulturalnego i oświatowego Białoruskiego Komitetu Narodowego przygotował i opublikował w Wilnie pierwszą „Bialoruską gramatykę dla szkół”. Autor podręcznika uwzględnił dotychczasowe osiągniecia lingwistyki bialoruskiej oraz doświadczenia poprzedników, opracował normy tradycji pisemnej nowożytnego języka literackiego. „Gramatyka” przez długi czas była głównym podręcznikiem języka białoruskiego, zwłaszcza w czasach białorutenizacji w latach 20-tych XX w. Opracowany przez Taraszkiewicza system ortografii białoruskiej nazywany jest taraszkiewicą.

W 1933 roku w ramach walki z białorusizacją specjalnie utworzona Komisja Polityczna sztucznie opracowała nową normę białoruskiej ortografii, w wyniku której język białoruski został zbliżony do języka rosyjskiego. Jest to tak zwana narkamauka (od nazwy Komisariatu Narodowego), która obowiązuje do dzisiaj.

Źródła: Wikipedia, Blagobor, SlounikМесцы Памяці ахвяраў камунізму ў Беларусі

[blackbirdpie url=”https://twitter.com/HannaLiubakova/status/274084916029976576″]

 

Facebook Comments

Hanna Liubakowa jest białoruską aktywistką mieszkającą w Warszawie. Na co dzień pracuje w Białoruskim Domu w Warszawie.

ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY