Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

Święta, święta… Posłuchajmy.

Święta przypadające na zimne miesiące roku i początek astronomicznej zimy na półkuli północnej mają długą i bogatą tradycję na kontynencie europejskim. Przesilenie zimowe 21 grudnia otwiera cały cykl celebrowania między innymi Bożego Narodzenia w tradycji chrześcijańskiej – od Wigilii 24 grudnia według obrządku Kościoła katolickiego po święto Trzech Króli w drugiej połowie stycznia w Kościele prawosławnym. W tym roku chcielibyśmy choćby w niewielkim stopniu przybliżyć muzykę, jaka towarzyszy tym świętom u naszych wschodnich sąsiadów.

Lviv New Year, author: Roman-Wanderer, source: Flickr

Zaczniemy jednak nietypowo: skoro Boże Narodzenie i kolędy – świąteczne pieśni – to i kolęda jako „pieśń noworoczna”. A ta sięga tradycją także do świętowania 21 grudnia – przesilenia zimowego. Od tego momentu dzień znów staje się coraz dłuższy. Kolęda to stary i popularny wciąż rytuał w wielu krajach wschodniej Europy, od Armenii po Polskę. Kolędnicy chodzą po domach i dzielą się „pieśnią noworoczną”, dziś mającą oparcie w rytuałach chrześcijańskich, w zamian za drobne symboliczne podarki („Wertep ukraiński”).

Święto przesilenia jest także celebrowane w krajach muzułmańskich o perskich korzeniach, takich jak Azerbejdżan – to rodzinne święto Yalda, tak jak i w słowiańskich krajach oraz w tradycji żydowskiej nawiązujące do tradycji zapalania świateł i rozpalania ognia (Chanuka, kult Mitry i słońca) w te najkrótsze dni roku.

Happy Yalda Night, author: digital mind, source: Flickr

Zbliża się jednak 25 grudnia – dzień Bożego Narodzenia wg kalendarza gregoriańskiego obchodzonego we wschodnich częściach Europy przez mieszkańców m.in. Litwy, Łotwy, Estonii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier… A większość naszych sąsiadów na wschodzie będzie je obchodzić przede wszystkim 7 stycznia przyszłego roku. Co będą śpiewać, bądź czego słuchać?

Oto jedna z pieśni śpiewanych z okazji Bożego Narodzenia w Gruzji (შობა, shoba) w ramach tradycji Alilo – pochodu świątecznego:

A to gruzińska „cziczilaki” z gałęzi. Nie wszędzie bożonarodzeniowe drzewko to tradycyjna dziewiętnastowieczna choinka rodem z centralnych regionów Europy:

Armenia, kraj o najdłuższej chrześcijańskiej tradycji, świętować będzie Սուրբ Ծնունդ (surb tsnunt). Oprócz pieśni stricte religijnych proponujemy utwór o tonatsar (Տօնածառ) czyli… choince.

Na zachód, za Morzem Czarnym lokuje się Mołdawia, dzieląca tradycje z Rumunią i Naddniestrzem. Tutaj Boże Narodzenie przypada w sumie i na 25 grudnia, i na 7 stycznia. To kolejne kraje, gdzie tradyjna „colindă” też występuje. Posłuchajcie pieśni świątecznej:

I znanego „Astăzi s-a născut Hristos”:

Nie może tutaj zabraknąć „Szczedryka” Mykoly Leontowycza! Dla Ukrainy, kraju na styku tradycji wschodniej i zachodniej, dniem dla świętowania jest nie tylko 7 stycznia, ale i 25 grudnia dla niektórych zachodnich regionów. A sama piosenka ma charakter typowo noworoczny (tekst):

Białoruś: prawdopodobnie wiele zwyczajów, w tym i melodie, wydają się Polakom znajome. A oto Chór Soboru pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Brześciu na koncercie świątecznym:

Jeżeli znamy tradycje i historię Rzeczpospolitej i jej sąsiadów ostatnich 500 lat, to może się okazać, że wszystko wygląda i brzmi znajomo… A Wy? Znacie i macie ochotę się podzielić świątecznymi melodiami, jakie usłyszeliście na styku Wschodu i Zachodu?

Zapraszamy na Facebook przez cały świąteczny okres!

Facebook Comments
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY