Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Krzysztof Nieczypor

Kaliningrad, czyli Królewiec

Kaliningrad czy Królewiec? Obwód kaliningradzki czy królewiecki? Minister Radosław Sikorski i kierowane przez niego ministerstwo spraw zagranicznych nie ma wątpliwości i forsuje historyczną nazwę stolicy dawnej Sambii. Czy mamy prawo do bojkotowania oficjalnej nazwy rosyjskiego miasta i sugerowania gospodarzom jej zmiany?

Zagłosuj w naszej sondzie na FB! 

Herb Królewca i Kaliningradu. Źódło: wikimedia.org

Herb Królewca i Kaliningradu. Źródło: wikimedia.org

Królewiec został założony w 1256 r. jako osada przy zamku wybudowanym rok wcześniej przez zakon krzyżacki na cześć czeskiego króla Przemysława II Ottokara (pierwsza nazwa Mons Regius – Góra Królewska), przywódcy wypraw krzyżowych. Przedtem w tym miejscu znajdował się gród Tuwangste pogańskiego plemienia Prusów (nazwa ta wywodziła się z pruskiego słowa „wangus” i oznaczało ścinanie drzewa dębowego, które było symbolem pogańskiego boga Perkuna). W 1457 r., w trakcie Wojny Trzynastoletniej pomiędzy państwem polskim i zakonem krzyżackim, po utracie Malborka siedziba Wielkiego Mistrza przeniesiona zostaje właśnie do Królewca.

W 1525 mistrz zakonu, Albrecht Hohenzollern, składa królowi Polski Zygmuntowi I (swemu wujowi) Hołd Pruski – Prusy stają się lennem Polski. Wraz z odejściem Wielkiego Mistrza od katolicyzmu Królewiec staje się stolicą oraz siedzibą książąt, a po koronacji Fryderyka III Brandenburskiego w 1701 roku siedzibą królów Prus. To właśnie pierwszy król Prus w 1717 r. ofiarowuje carowi Piotrowi Wielkiemu mityczną Bursztynową Komnatę, która zostaje umieszczona w Carskim Siole (ok. Sankt Petersburga). Komnata, wykonana przez gdańskich mistrzów z precyzyjnie dobranych i obrobionych kawałków bursztynu, została w 1941 r. zrabowana przez wojska niemieckie i od tego czasu uznaje się ją za zaginioną. Wyposażenie legendarnego pomieszczenia od kilkudziesięciu lat zapładnia wyobraźnię tysięcy poszukiwaczy skarbów na całym świecie.

W 1945 roku, na mocy Konferencji w Poczdamie, Królewiec został włączony do Związku Radzieckiego i 4 lipca 1946 jego nazwę zmieniono na „Kaliningrad”, na cześć Michaiła Kalinina zmarłego w tym samym roku komunisty. To właśnie postać Kalinina nie przypadła do gustu naszemu ministrowi spraw zagranicznych, Radosławowi Sikorskiemu. Kalinin od 1919 r. pełnił funkcję Przewodniczącego Centralnego Komitetu Wykonawczego bolszewickiej Rosji, czyli formalnie głowy państwa. Był odpowiedzialny za wiele masowych mordów i zbrodni – jego podpis widniał m.in na decyzji o zamordowaniu polskich oficerów w Katyniu.

józef Stalin, Włodzimierz Lenin i Michaił Kalinin. Źródło: wikimedia.org

Józef Stalin, Włodzimierz Lenin i Michaił Kalinin. Źródło: wikimedia.org


W związku z nikczemną rolą Kalinina w polskiej historii minister Sikorski odmówił używania urzędowej nazwy Kaliningradu. Zamiast tego posługuje się nazwą Królewiec, a za nim cały MSZ. – Nie uważamy, by było właściwe przyczynianie się do upamiętniania tego człowieka – tłumaczył szef polskiej dyplomacji. Ten termin minister uparcie forsuje na forum międzynarodowym. Nazwa nieformalnych polsko-niemiecko-rosyjskich spotkań w ustach szefa MSZ brzmi „Trójkąt Królewiecki”, co początkowo wzbudziło konsternację wśród partnerów dialogu. Ostatecznie dyplomaci ustalili, że każdy będzie mówił tak jak chce.

Pierwsza strona rozkazu rozstrzelania polskich oficerów.

Pierwsza strona rozkazu rozstrzelania polskich oficerów z nazwiskiem „patrona” rosyjskiego Królewca.

Formalnie posługiwanie się nazwą Królewiec nie ma swojego uzasadnienia. Sprawą zajęła się nawet Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP powołana przy Głównym Geodecie Kraju. Zdaniem Komisji uprzedzenia historyczne nie mogą mieć wpływu na nazwy miejscowości innych państw. – Taka jest również praktyka innychskomentował dla Gazety Wyborczej wiceszef Komisji Maciej Zych. Nazwy Kaliningrad używają oficjalnie Niemcy i Litwini, choć oni także mają swoje nazwy historyczne.

Dwukrotnie, w 2005 i 2008 r., Komisja zajmowała się określeniem kontrowersyjnej nazwy miasta nad Zalewem Wiślanym. W obu przypadkach decyzja była ta sama. Kaliningrad pozostaje nazwą podstawową, ale historyczna nazwa Królewiec jest dopuszczalna. Z tego właśnie prawa korzysta minister Sikorski, który nawet podczas swojego wczorajszego expose użył określenia „obwód królewiecki” (przeczytaj: Polska polityka wschodnia w exposé ministra spraw zagranicznych).

Sprawa, z punktu widzenia prawnomiędzynarodowego, raczej nie ma szans powodzenia. Problem nazwy Kaliningradu pozostaje w gestii władz rosyjskich i stanowić może jedynie przyczynek do próby rozliczenia się Rosjan z własną historią. Czy polski minister ma prawo sugerować obcemu państwu zmianę nazw miast kierując się swoimi przekonaniami?  Sprawa, choć z pozoru może wydawać się błahą i mało istotną, ma jednak swoje symboliczne znaczenie. Poddaje więc temat pod dyskusję.

Tak wyglądał Kaliningrad przed i w trakcie II Wojny Światowej:

Tak wygląda Kaliningrad współcześnie:

A tak wygląda życie w Kaliningradzie w reportażu Barbary Włodarczyk:


Facebook Comments
Krzysztof Nieczypor
Redaktor Eastbook.eu
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY