Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Marcin Prengowski

Serwis olimpijski: Konflikt ingusko-osetyjski

Konflikt ingusko-osetyjski to najpoważniejszy konflikt etniczny na terenie Kaukazu Północnego. Jego narastanie notuje się od końca lat 80-tych. Dochodziło do aktów przemocy i porwań. Jest to jeden z punktów zapalnych na Kaukazie Północnym.

Ogień olimpijski w Inguszetii, źródło: ingushetia.ru

Ogień olimpijski w Inguszetii, źródło: ingushetia.ru

Podążając za ogniem olimpijskim docieramy do Inguszetii i Osetii Północnej. Zanim jednak o tych dwóch, skłóconych ze sobą, republikach, kilka słów o zmianach trasy sztafety, które miały miejsce z zeszłym tygodniu. Trasę została zmodyfikowana. Po pierwsze, po wizycie w stolicy Dagestanu ogień zapalono nie w sąsiedniej Czeczenii, ale jeszcze tego samego dnia w znacznie dalej położonym Czerkiesku, stolicy Karaczajo-Czerkiesji. Dopiero potem ogień udał się do Groznego, a następnie do Inguszetii, gdzie sztafeta miała odwiedzić dwie stolice – nową Magas i starą Nazrań. Ostatecznie uroczystości odbyły się tylko w tej pierwszej. Później ogień dotarł do Władykaukazu (Osetia Południowa) i Nalczyka (Kabardyno-Bałkaria). Władze poszczególnych republik dokładają wszelkich starań (ograniczanie i zmiany tras sztafety, wstrzymywanie ruchu kołowego, zaangażowanie sił bezpieczeństwa) by uniknąć jakichkolwiek niebezpiecznych incydentów, co udaje się, jak do tej pory, bardzo skutecznie.

Wojna siedmiodniowa

Konflikt ingusko-osetyjski to najpoważniejszy konflikt etniczny na terenie Kaukazu Północnego. Jego narastanie notuje się od końca lat 80-tych. Dochodziło do aktów przemocy, porwań i gwałtów, których ofiarami byli głównie Ingusze. W październiku i listopadzie 1992 roku doszło do regularnej wojny między Inguszami a Osetyjczykami wspieranymi przez rosyjskie wojska wewnętrzne. W jej wyniku z newralgicznego rejonu prigorodnego uciekło kilkadziesiąt tysięcy Inguszy. Ponadto kilkaset osób, głównie Inguszy, poniosło śmierć. Doszło do szeregu brutalnych aktów przemocy na osobach cywilnych, za którymi stały obie strony. Po kilku dniach wojna została zawieszona, lecz do dziś nie rozwiązano problemów będących źródłem nienawiści.

Źródła konfliktu

Winą za skłócenie sąsiadów należy obarczać w pierwszej kolejności władze radzieckie, które w latach 40-tych XX w. skazały kilka narodów kaukaskich na wygnanie. Czeczenów, Inguszy, Bałkarów i Karaczajów oskarżono o kolaborację z wojskami hitlerowskimi i stosując zasadę odpowiedzialności zbiorowej zesłano do Azji Centralnej. W związku ze „zniknięciem” narodu Stalin zlikwidował również Czeczeno-Inguską Republikę Autonomiczną. Po amnestii w 1957 roku większość Czeczenów i Inguszy powróciła do ojczyzny. Przywrócono również autonomię, lecz znaczne obszary Inguszetii wraz ze stolicą – Władykaukazem, przyłączono do sąsiedniej Osetii Północnej.

Mapa spornych terenów pomiędz Ingeuszetią a Osetią Północną, źródło: wikimedia.org

Mapa spornych terenów pomiędzy Ingeuszetią a Osetią Północną, źródło: wikimedia.org

 

Ingusze powracający do swoich wsi zastali tam nowych mieszkańców – Osetyjczyków, którzy zajęli ich domy. Odrębność kulturowa, językowa i religijna powodowała napięcia. Ingusze to tradycyjni, często słabo wykształceni górale, mówiący językiem kaukaskim, podobnym do czeczeńskiego i wyznający islam sunnicki. Osetyjczycy są natomiast kulturowo bliscy Rosjanom, wyznają prawosławie i mówią w języku z rodziny irańskiej. Przez kilkadziesiąt lat konflikt narastał, lecz w realiach ZSRR jego eskalacja nie była możliwa. Dopiero upadek imperium uwolnił skrywaną nienawiść. W momencie kiedy w Czeczenii narastały tendencje separatystyczne Kreml, chcąc odseparować region, wydzielił Inguszetię tworząc najmniejszą republikę autonomiczną. Wzmacniało to nacjonalizm inguski, który potęgowało jeszcze ustawodawstwo federalne. Rehabilitacja skrzywdzonych w okresie stalinowskim narodów zakładała możliwość przywrócenia stanu terytorialnego sprzed represji. Dawało to argumenty, ale bez realnych narzędzi, do rewizji status quo. Ingusze postanowili wziąć sprawę we własne ręce.

Sprzymierzeńcy Rosjan

Wraz z upadkiem ZSRR również Osetyjczyków dotknął podział. Południowa część regionu znalazła się w granicach Gruzji. Idea odłączenia od Tbilisi i połączenia z północnymi pobratymcami była i jest bardzo silna. Na tym tle doszło do wojny z Gruzją na początku lat 90-tych. Ostatecznie w wyniku niedawnej wojny rosyjsko-gruzińskiej Osetia Południowa de facto odłączyła się od Gruzji tworząc nieuznawane, z wyjątkami, państwo na arenie międzynarodowej. Osetyjczycy są jedyną siłą narodową, która wspiera na Kaukazie Północnym Rosjan i może liczyć na ich wzajemność. To też jedyna republika, nie licząc Adygei, gdzie Rosjanie stanowią poważny procent ludności. Dziś Osetia jest najspokojniejszą republiką Kaukazu Północnego. Jak podaje portal kavka-uzel.ru w całym 2013 roku było najmniej ofiar (3 osoby zabite) ogólnokaukaskiego konfliktu, podczas gdy w maleńkiej Inguszetii aż 94 (36 zabitych i 58 rannych). Zobacz pełną statystykę ofiar za 2013

Komentarz

Dwadzieścia lat po zakończeniu wojny wciąż prowadzone są rozmowy między stronami, głównie z inspiracji Moskwy. Do dziś jednak nie doszło do powrotu wszystkich Inguszy. Część z nich mieszka w obozie dla uchodźców na terenie Inguszetii. Rozwiązanie tej kwestii jest trudne choćby z tego powodu, że część domów inguskich zajęli uchodźcy z Osetii Południowej, którzy uciekli w obliczu wojny z Gruzją. Istotną barierą na drodze do pojednania zwaśnionych sąsiadów stał się atak terrorystyczny na szkołę w Biesłanie (2004). Miasto znajduje się w pobliżu granicy z Inguszetią, a wśród zabitych zamachowców zidentyfikowano 9 Inguszy. Od dwudziestu lat między narodami pogłębia się brak zaufania, który ogranicza kontakty międzyludzkie. Obywatele poszczególnych republik starają się nie wkraczać na terytoria sąsiadów spodziewając się, często zasadnie, represji poprzez kontrole drogowe czy uniemożliwienie przejazdu. W związku z narastającym problemem granicznym między Inguszetią a Czeczenią (dotychczas nie wytyczono granicy między republikami) oraz niewielkim autorytetem prezydenta Junus-beka Jewkurowa możliwe jest natężenie konfliktu z Osetią i jego eskalacja włącznie z konfliktem zbrojnym.

W kolejnym odcinku serwisu przyjrzymy się dwóm republikom, które łączą obce sobie narody Kabardynów z Bałkarami i Karajaczów z Czerkiesami.

Facebook Comments

Ukończył studia na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW oraz Podyplomowe Studia Wschodnie w Studium Europy Wschodniej UW. Chce zrozumieć czemu wybuchają konflikty etniczne. Uwielbia podróże i historię.

ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY