Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok

Eastbook.eu podsumowuje 2014 rok. Przedstawiamy listę dziesięciu najważniejszych wydarzeń w 2014 roku, które zmieniły obliczę Europy Wschodniej. Zwracamy uwagę na te najważniejsze oraz te, które pokazują kraje Partnerstwa Wschodniego z nieoczywistej strony.

Tzw. Zielone Ludziki, po zajęciu lotniska w Symferopolu, Krym.

Tzw. Zielone Ludziki, po zajęciu lotniska w Symferopolu, Krym.

1. Agresja Rosji na Ukrainę

Federacja Rosyjska dokonując zbrojnej napaści na Ukrainę podważyła międzynarodowy system bezpieczeństwa powstały po II wojnie światowej.  Aneksja Krymu oraz wsparcie tzw. separatystów w południowo-wschodniej Ukrainie doprowadziło do kilkuset ofiar śmiertelnych wśród ludności cywilnej oraz żołnierzy po obu stronach konfliktu, a także do wysiedlenia ok. 900 tysięcy mieszkańców regionu, którzy uciekli z obszaru działań wojennych. Krym oraz „doniecka i ługańska republiki ludowe” stały się kolejnymi (po Górskim Karabachu, Naddniestrzu, Abchazji, Osetii Południowej) obszarami tzw. „zamrożonych konfliktów”. Świat zachodni w odpowiedzi na agresywną politykę rosyjską wprowadził sankcje dla wspierających interwencję w Ukrainie oraz przeciwko gospodarce Rosji. Kreml za pomocą propagandy w środkach masowego przekazu antagonizuje społeczeństwo rosyjskie przeciwko Europie i jej wartościom. Kryzys ukraiński i jego konsekwencje stają się poważnym wyzwaniem dla bezpieczeństwa na starym kontynencie.

29 grudnia 2013 roku. Majdan Niezależności, miejsce protestów w 2013 i 2014 roku w Kijowie, Ukraina, autor:  Sasha Maksymenko źródło: flickr.com

29 grudnia 2013 roku. Majdan Niezależności, miejsce protestów w 2013 i 2014 roku w Kijowie, Ukraina, autor: Sasha Maksymenko źródło: flickr.com

2. Euromajdan w Ukrainie

Społeczeństwo ukraińskie wyszło na ulicę Kijowa i innych miast wyrażając swoje poparcie dla zmian politycznych i społecznych w kraju. W efekcie protestów prezydent Wiktor Janukowycz ucieka do Rosji a władze przejmuje ówczesna opozycja. Efektem euromajdanu była zbrojna agresja Rosji na Ukrainę i de facto utrata kontroli nad półwyspem krymskim oraz częścią terytorium w południowowschodniej Ukrainie. Rezultatem rewolucji miały być również reformy systemowe jednak do końca 2014 roku nie udało się zrealizować ani jednej z zapowiadanych.

Podpisanie umowy stowarzyszeniowej UE, Ukraina, Mołdawia, autor: European External Action Service, źródło: Flickr.com

Podpisanie umowy stowarzyszeniowej UE, Ukraina, Mołdawia, autor: European External Action Service, źródło: Flickr.com

3. Podpisanie umów stowarzyszeniowych przez Ukrainę, Mołdawię i Gruzję

Euromajdan rozpoczął się gdy prezydent Janukowycz nie podpisał umowy stowarzyszeniowej na szczycie Partnerstwa Wschodniego w Wilnie. To spowodowało masowe protesty w Kijowie i innych ukraińskich miastach. Umowy stowarzyszeniowe Gruzji, Mołdawii i Ukrainy z Unią Europejską zostały podpisane 26 czerwca w Brukseli. Dokumenty zawierają w sobie część dotyczącą pogłębionej umowy o wolnym handlu, w myśl której znikają niemal wszelkie bariery celne pomiędzy Unią i trzema krajami Partnerstwa Wschodniego. Całościowa implementacja zapisów umowy spowoduje, że kraje stowarzyszeniowe przyjmą do swojego prawodawstwa 80% obowiązujących w Unii Europejskiej przepisów. W wyniku trójstronnych negocjacji: Ukraina, UE, Rosja zadecydowano, umowa stowarzyszeniowa z Ukrainą będzie obowiązywać dopiero od 2016 roku.

Gruzja stowarzyszona z Unią Europejską

To dzień, który będziemy pamiętać na zawsze. To dzień, z którego będziemy już zawsze dumni – powiedział stawiając swój podpis pod dokumentem umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską premier Gruzji Irakli Garibaszwili. Po ponad dziesięciu latach od chwili zwycięstwa Rewolucji Róż, która zmieniła wektor gruzińskiej polityki zagranicznej na zachodni, Gruzini przypieczętowali swoje europejskie dążenia zawarciem umowy stowarzyszeniowej z UE. Z okazji podpisania dokumentu w Tbilisi odbyły się uroczystości z udziałem najwyższych przedstawicieli władz państwowych i kościelnych zakończone koncertem i pokazem fajerwerków. Ogromny entuzjazm mieszkańców Gruzji z faktu podpisania umowy niestety uszedł uwadze świata zachodniego zapatrzonego w tym czasie na wydarzenia w Ukrainie.

Gruzini świętują podpisanie umowy stowarzyszeniowej

4. UE znosi wizy dla Mołdawii

28 kwietnia 2014 Unia Europejska znosi wizy dla obywateli Mołdawii, którzy posiadają paszport biometryczny i chcą podróżować na terytorium UE. Mołdawia w efekcie prowadzenia prozachodniej polityki ratyfikuje umowę stowarzyszeniową z Unią Europejską. Relacje Brukseli i Kiszyniowa są przedstawiane jako historia sukcesu integracji kraju wschodnioeuropejskiego z instytucjami UE. Mołdawianie stają się Euro-pupilami.

Okładka magazynu New Eastern Europe poświęconemu Mołdawii

Okładka magazynu New Eastern Europe poświęconemu Mołdawii

5. Katastrofa MH17

17 lipca miała miejsce katastrofa lotnicza pasażerskiego samolotu malezyjskich linii lotniczych z 298 pasażerami na pokładzie, w tym 211 obywatelami UE. W efekcie tragedii Unia Europejska przekonuje się, że konflikt w Ukrainie nie jest wojną regionalną, a europejską, która w bezpośredni sposób dotyczy obywateli UE. Prawdopodobne (śledztwo wciąż trwa) zestrzelenie MH17 w dużej mierze zmieniło spojrzenie Zachodu na toczący się konflikcie ukraińsko-rosyjskim na korzyść Ukrainy, co miało wpływ na politykę Unii Europejskiej w sprawie zakończenia konfliktu.

Szczątki samolotu Boeing 777, lot MH17, źródłoMH17 = Malaysian/ facebook.com

Szczątki samolotu Boeing 777, lot MH17, źródłoMH17 = Malaysian/ facebook.com

6. Kryzys rosyjskiego rubla

Z trudem uzgodnione sankcje Zachodu, spadająca cena ropy naftowej, ale i bezkompromisowa polityka Rosji, doprowadziły do największego w historii Federacji Rosyjskiej spadku wartości waluty. 16 grudnia, w tzw. czarny wtorek rubel stracił 22% i osiągnął kurs 81 rubli za 1 dolara. Kryzys rosyjskiej waluty pokazuje skuteczność zachodniej swojej polityki wywierania presji ekonomicznej na bardzo szeroką skalę oraz brak stabilności rosyjskiej gospodarki. 

Kurs rubla 2014

Kurs rubla 2014

7.  Armenia w Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej

Decyzja o przystąpieniu Armenii do Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej to zwieńczenie rosyjskich starań o odłożenie marzeń o integracji europejskiej armeńskiego państwa. Moskwa dążąc do urzeczywistnienia swojego projektu integracyjnego nie dała władzom w Erywaniu żadnego wyboru. Moskwa zagroziła, że ewentualny romans z Unią Europejską będzie skutkował podwyższeniem cen gazu i dostawą broni do wrogiego Azerbejdżanu (Rosja kontroluje strategiczne gałęzie armeńskiej gospodarki i uzależnia bezpieczeństwo Ormian od swojej pomocy wojskowej). Skutkiem tych działań było zeszłoroczne wycofanie się prezydenta Serża Sarkisjana z negocjacji na temat zawarcia umowy stowarzyszeniowej z UE, a zamiast tego podpisanie w październiku tego roku zgody na przystąpienie do Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej, która zainauguruje swoją działalność 1 stycznia 2015 roku. Na nic zdały się kilkunastotysięczne protesty Ormian w stolicy kraju przeciwko decyzji władz.

8. Azerski gaz dla Europy

Upadek rosyjskiego projektu South Stream mającego dostarczać gaz z Rosji przez Morze Czarne do Europy znacząco wzmocnił rolę Azerbejdżanu jako ważnego gracza w sferze energetycznej. Promowany prze Unię Europejską projekt Południowego Korytarza Gazowego (będący wcześniej konkurencją dla South Stream) zakłada budowę Gazociągu Transanatolijskiego (TANAP) przesyłającego błękitne paliwo z azerskiego pola Szach Deniz przez Gruzję, Turcję, do Grecji, skąd dalej przez Albanię do południowych granic Włoch doprowadzi je Gazociąg Transadriatycki (TAP). Określany mianem „jedwabnego szlaku energetycznego” gazociąg to olbrzymia szansa dla Azerbejdżanu. Dzięki tej rurze Azerbejdżan będzie mógł dostarczać surowiec nie tylko z własnych źródeł, lecz także z Turkmenistanu, Iranu i Iraku co niebagatelnie wzmocni jego pozycję w regionie oraz w relacjach z Unią Europejską.

Mistrzostwa Świata w Hokeju na lodzie 2014, autor: Mark Fieber

Mistrzostwa Świata w Hokeju na lodzie 2014, autor: Mark Fieber

9. Mistrzostwa Baćki

Przyznanie Białorusi organizacji Mistrzostwa Świata w Hokeju na Lodzie od początku budziło duże kontrowersje. Decyzja Międzynarodowej Federacji Hokeja zapadła pomimo protestów Parlamentu Europejskiego oraz działaczy i organizacji broniących praw człowieka. Władzom w Mińsku tym bardziej zależało na sukcesie imprezy i wypromowaniu kraju jako „prawdziwie cywilizowanego państwa w centrum Europy”. Niestety, wydarzenia na Ukrainie zepchnęły imprezę Łukaszenki z czołówek serwisów informacyjnych. Może to i lepiej, bo w reprezentacja Białorusi poległa z drużyną Stanów Zjednoczonych stosunkiem 1:6, zaś cały turniej wygrali Rosjanie. Podczas turnieju do Białorusi można było wjeżdżać bez wizy, na podstawie paszportu i biletu na mecz hokejowy. 


10. Kaukaskie wypieki

Ogromne emocje  w mijającym roku wśród mieszkańców Kaukazu wywołała nowa odsłona armeńsko-azerbejdżańskiego konfliktu. Pod koniec listopada UNESCO pozytywnie rozpatrzyła wniosek Armenii o wpisaniu tradycyjnie wypiekanego chleba lawasz na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury Niematerialnej. Postanowienie urzędników doprowadziło do prawdziwej burzy wśród Azerów, którzy uważają placek za swój rodzimy specjał. Sukces Ormian uznany został za narodową klęskę, zaś udowodnienie prawdziwego miejsca pochodzenia wypieku stało się dla mieszkańców Azerbejdżanu sprawą honoru.

Historia ormiańskiego lawasza


Artykuł jest wyjęty z licencji Creative commons

Przeczytaj również

Najważniejsze wydarzenia w Europie Wschodniej w 2013 roku

Facebook Comments
Krzysztof Nieczypor
Redaktor Eastbook.eu
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY