Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Alicja Cembrowska

Rusza MILLENNIUM DOCS AGAINST GRAVITY! Dużo filmów o tematyce wschodniej

13. edycja największego w Polsce festiwalu filmów dokumentalnych rozpoczyna się już dzisiaj i potrwa do 25 maja, dając mieszkańcom kilkunastu miast okazję do zapoznania się z najlepszymi dokumentami. Bardzo wyraźnym akcentem są produkcje związane ze wschodem, Rosją i konfliktem na Ukrainie. W Warszawie filmy oglądać można w Kinotece, Iluzjonie i Lunie.

Organizatorzy Millenium Docs Against Gravity podkreślają, że „festiwal od początku swojego istnienia stawiał na kino dokumentalne najwyższej próby oraz pogłębioną dyskusję na temat współczesnego świata.” Wydarzenie jest zatem świetną okazją, by odbyć podróż nie tylko dookoła świata, ale również wewnątrz siebie samego. Nie bez powodu hasłem tegorocznej edycji jest „oderwij się” – twórcy zachęcają do odrzucenia przyzwyczajeń i stereotypów, które tak często dzielą i stawiają mury, stwarzają przepaści, które uniemożliwiają dialog społeczny i kulturowy. Prezentowane w kilku miastach, przez kilka dni filmy są okazją, by poznać prawdziwy świat, prawdziwe emocje i przeżyć, albo chociaż postarać się przeżyć to, co jest codziennością innych.

Sporo miejsca w repertuarze zajęły filmy o tematyce wschodniej. Dla Rosji stworzono nawet osobną sekcję „Koniec ZSRR”, w której głównym problemem jest budowanie nowej rzeczywistości obywateli rosyjskich po upadku Związku Sowieckiego.

Znalazło się w niej 8. filmów:

Trzy pokoje melancholii (reż. Pirjo Honkasalo, Finlandia, 2004)

Bohaterami są kilkunastoletni mieszkańcy Petersburga, Groznego i Inguszetii. Wraz z nimi poznajemy realia wojny rosyjsko-czeczeńskiej, która nadal zbiera swoje krwawe żniwo. Tytułowe trzy pokoje to trzy poetyckie podróże w głąb świata emocjonalnego małych Rosjan i ich muzułmańskich sąsiadów – Czeczeńców.

Odessa… Odessa! (reż. Michale Boganin , Francja, Izrael, 2004)

”Odessa… Odessa!” to coś więcej, niż tylko opowieść o losach odeskich Żydów, którzy opuścili Ukrainę po rozpadzie Związku Radzieckiego. To historia wygnania – faktycznego lub mentalnego – które stało się udziałem globalnego człowieka.

Prywatne kroniki. Monolog (reż. Witalij Manski, Rosja, 1999)

Kroniki życia sowieckiej klasy średniej w latach 1961–1988. Reżyser wykorzystał 5 tys. godzin kronik i 20 tys. zdjęć. Stworzył imponujący zapis radzieckiej rzeczywistości. To los milionów szarych obywateli, zawieszonych pomiędzy klasą robotniczą a czerwoną nomenklaturą. Mieszkańcy ZSRR obrastają w kryształy, telewizory, dywany. Choć życie w Związku Sowieckim oznaczało izolację od świata, nie mogła być ona całkowita.

8

Szczęście Ty moje (reż. Siergiej Łoźnica, Ukraina, Niemcy, 2010)

To perfekcyjnie skonstruowany, dopracowany obraz, który przedstawia portret współczesnej i minionej Rosji, widzianej z perspektywy zwykłych, prostych ludzi: kierowcy, policjanta, żołnierza, prostytutki, dziecka. Ze strzępów ich wspomnień powstaje opowieść o kraju, którego mieszkańcy całkowicie stracili moralny i emocjonalny balans, a ich życie stało się pasmem gwałtu, mordu i przemocy.

Pionierzy Gagarina (reż. Witalij Manski, Niemcy, Rosja, 2006)

Reżyser postanawia odnaleźć swoich kolegów i koleżanki z lwowskiej szkoły, których ostatni raz widział w 1973 roku. Tak zaczyna się nostalgiczna podróż, która zabiera go do Kalifornii, Moskwy, Libanu, Kanady, na Krym i Syberię, do Izraela (wielokrotnie) oraz do rodzinnego Lwowa. Pokolenie, które w dorosłość wchodziło po upadku Związku Radzieckiego skwapliwie skorzystało z możliwości wyrwania się z niegdysiejszego komunistycznego raju. Powraca w filmie pytanie o przywiązanie do ziemi przodków i wspomnienia wychowania w komunizmie. Przed naszymi oczyma przewija się cała postsowiecka rzeczywistość – bazary, gdzie ludzie wyprzedają swoje rzeczy, wojskowi, których los rzucił do tajgi, izraelscy Rosjanie próbujący odnaleźć się w nowych warunkach… Wszyscy zadają sobie pytanie, gdzie teraz jest ich ojczyzna, skoro kraj, w którym przyszło im spędzić najważniejsze lata życia, przestał istnieć, a wychowani zostali w duchu internacjonalizmu?

8

Broadway. Morze Czarne (reż. Witalij Manski, Czechy, Niemcy, Rosja, 2002)

Coroczne wakacje nad Morzem Czarnym to dla mieszkańców krajów byłego ZSRR coś, bez czego nie mogą sobie wyobrazić życia. Po aneksji Krymu większość przeciętnych Rosjan była szczerze zdziwiona tym, że ktokolwiek mógł traktować półwysep jako przynależny Ukrainie – wszak od dziesiątek lat było to „ich” miejsce letniej kanikuły. Film jest zapisem sennego, letniego czasu spędzonego na dzikim campingu wśród tysięcy turystów.

Powrót do domu (reż. Inna Denisowa, Rosja, 2015)

Film opowiada o mieszkańcach Republiki Krymu (od 2014 roku jest częścią Federacji) którzy po jego aneksji w większości zmuszeni zostali do wyjazdu. Reżyserka Inna Denisowa, która pochodzi z krymskiego Symferopolu, ale od wielu lat mieszka w Moskwie, zdecydowała się nakręcić niskobudżetowy film, dokumentujący subtelne zmiany, jakie w ciągu dwóch lat zaszły na Krymie w wyniku większej geopolitycznej transformacji.

8

Zmiana (reż. Sergiej Łoźnica, Holandia, Belgia, 2015)

Film w całości oparty jest na materiałach archiwalnych. Leningrad, gorące dni sierpnia 1991 roku. Na wieść o odbywającym się w Moskwie zamachu stanu twardogłowego pułkownika Janajewa, na ulice i place wylegają nieprzebrane tłumy. Mieszkańcy wyszarpują sobie z rąk ulotki, próbując uzyskać jakąkolwiek informację. Przez morze ludzi co chwila przebiegają sprzeczne komunikaty – mnożą się plotki o śmierci Gorbaczowa i Jelcyna. Łoźnica analizuje proces przewrotów społecznych. Tworzy poruszający portret zbiorowości, która po 73 latach niewoli miała odwagę stanąć i zaprotestować przeciwko powrotowi do władzy komunistów. Film pokazuje, że jeszcze niedawno byli w Rosji ludzie, którzy ryzykowali życiem w obronie demokracji i praw człowieka.

 

To jednak nie koniec wschodnich propozycji.  W innych sekcjach znaleźć można dokumenty z Ukrainy, Krymu czy Azerbejdżanu:

 

Alisa w krainie wojny (reż. Alisa Kowalenko, Liubow Durakowa, Polska, 2015)

Alisa ma 26 lat, kiedy zaczyna się rewolucja w Kijowie. Jest studentką szkoły filmowej. Film przedstawia jej życie od czasu Euromajdanu do wojny na wschodzie Ukrainy. Jest to emocjonalny dziennik młodej kobiety zagubionej w niestabilnym świecie. Żywy obraz jej tragicznych doświadczeń, uczuć i obaw.

8

Ukraińscy szeryfowie (reż. Roman Bondarczuk, Ukraina, Łotwa, Niemcy, 2015)

W Starej Zburiewce na południu Ukrainy działa tragikomiczny duet szeryfów. Najbliższy komisariat policji jest zbyt daleko, dlatego do rozwiązania problemów lokalnej społeczności zatrudniono dwóch mężczyzn – Wiktora i Wołodię. Film pokazuje komiczną stronę ich codziennych sytuacji. Jeżdżą żółtą rosyjską Ładą z lat 70. ubiegłego wieku, udekorowaną niewielką flagą Ukrainy. Kursują od jednego miejsca do drugiego, próbując załagodzić konflikty lub rozwiązać zaistniałe już problemy. Prowadzą śledztwo w sprawie znalezionego ciała, próbują rozłożyć wózek, pogodzić z sąsiadami Kolę, który choć zjada psy, tęskni za normalnym życiem. Jak zresztą wszyscy wokół, bo to miejsce dalekie od europejskiego standardu normalności.

 alt=

Wschód – tak daleko a tak blisko (reż. Filip Remunda, Czechy, 2015)

Reżyser przez rok podróżuje po pogrążonej w wojnie domowej Ukrainie. Jego przewodniczką jest Tania. Razem odwiedzają najważniejsze miejsca toczącego się konfliktu: Charków, Kijów, po którym przechadzają się ochotnicy z bronią, industrialny Donbas, Dniepropietrowsk imitujący Nowy Jork,  siedzibę Janukowycza i wreszcie miasta opanowane przez separatystów, pełne nieczynnych bankomatów, pomników Lenina, i plakatów, z których straszą hasła niewiele różniące się od tych znanych z czasów komunistycznych. Niektóre sceny chwytają za serce, jak rozmowy z ludźmi wracającymi z frontu, inne przerażają – jak wyznania dzieci powtarzających propagandowe kłamstwa. Dużo tu też zwyczajnego życia, które toczy się pomimo głuchego odgłosu wybuchów.

Mariupol (reż. Mantas Kwedarawicius, Litwa, Niemcy, Francja, Ukraina, 2016)

Mariupol  od półtora roku znajduje się na linii frontu pomiędzy Ukrainą a sterowanymi z Kremla rosyjskimi separatystami. Film jest zapisem życia w mieście, którego obywatele próbują żyć normalnie pomimo toczących się niedaleko walk.

Święta krowa (reż. Imam Hasanow, Azerbejdżan, Niemcy, Rumunia, Katar, 2016)

W małej górzystej wiosce w Azerbejdżanie mieszka Tapdyg, który postanowił zrewolucjonizować życie swoje i lokalnej społeczności. Ma zamiar sprowadzić do wioski europejską krowę i nazwać ją Madona, a wszystko po to, aby poprawić byt swojej rodziny. Jest przekonany, że europejska krowa produkuje więcej mleka niż te lokalne krowy, które do tej pory hodował. Film opowiada jednak nie tylko o potrzebie marzeń i możliwościach ich realizacji. Pokazuje również, jak indywidualna postawa człowieka może przezwyciężyć, a nawet zmienić, ugruntowany już społeczny porządek.

 alt=

Kiedy ten wiatr ustanie (reż. Aniela Astrid Gabrye, Polska 2015)

Film opowiada o krymsko tatarskiej rodzinie żyjącej na terenie okupowanego Krymu. Cztery osobiste historie skupiają w sobie, jak w soczewce rozległe doświadczenia ludzi żyjących pod presją politycznego reżimu. Głównym motywem filmu nie jest jednak reżim sam w sobie, ale jego konsekwencje rzutujące na los zwykłych ludzi, którzy po prostu chcą żyć, kochać i mieć rodzinę.

 

Organizatorzy festiwalu poza filmowymi propozycjami zapraszają również na szereg wydarzeń, debat, warsztatów i koncertów.

14 maja w warszawskiej Kinotece odbędzie się debata „Upadek ZSRR i jego konsekwencje”, w której wezmą udział Siergiej Łoźnica (reżyser filmu „Zmiana”), Wiktor Jerofiejew (rosyjski pisarz i publicysta), Wacław Radziwinowicz (dziennikarz i publicysta, przez 18 lat korespondent Gazety Wyborczej w Moskwie) oraz Piotr Skwieciński (dziennikarz i publicysta, były prezes Polskiej Agencji Prasowej, jako dziennikarz Rzeczpospolitej był korespondentem w Moskwie).

Wszystkie wydarzenia, daty i godziny projekcji śledzić można na oficjalnej stronie festiwalu

 

Źródło: docsag.pl

Zdjęcia dzięki uprzejmości organizatorów festiwalu.

 

Facebook Comments
Zdjęcie główne: docsag.pl
Alicja Cembrowska
Redaktorka

Absolwentka Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, studentka kulturoznawstwa na UKSW, zainteresowana głównie reportażem, fotografią i kulturą Rosji i Ukrainy.

ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY