Używamy ciasteczek do poprawnego wyświetlania tej strony. Jeśli nie wyrażasz zgody, zmień ustawienia przeglądarki.

Ok
Honorata Konon

Polska i Łotwa – wspólna przeszłość, wspólna przyszłość?

W 2018 roku byliśmy świadkami niezwykłej rocznicy – świętowania stulecia niepodległości, nie tylko w Polsce. Choć więcej państw celebrowało tę piękną rocznicę, na szczególną uwagę zasłużyła Republika Łotewska. Dwie daty - 11 oraz 18 listopada symbolizują stulecie przyjaźni pomiędzy Polską i Łotwą. Co przyniesie rok kolejny?

11 listopada w Polsce i 18 listopada na Łotwie – te dwie daty łączy jedno – świętowanie stulecia niepodległości. W przypadku Polski – jej odzyskania natomiast w przypadku Łotwy – uzyskania. Dlaczego różnica ta jest warta podkreślenia? Łotwa ma krótką historię swej państwowości. Wywalczyła ją sto lat temu, wcześniej będąc pod panowaniem Niemiec, Polski, Rosji. Jest to jednocześnie początek stuletniej przyjaźni polsko-łotewskiej oraz niezwykle dobrej relacji dyplomatycznej, wspólnych założeń i planów.

Sto lat temu, wraz z ogłoszeniem niepodległości Łotwy, rozpoczęła się Wojna Wyzwoleńcza – zbrojna walka o granice powstającego państwa, o które interweniowała bolszewicka Rosja oraz Niemcy. Wówczas to Polska wniosła swój wkład w walkę o wolność odradzającego się państwa. Wojsko polskie wzięło udział w wyzwalaniu Łotwy i po odbiciu terenów, przekazano je władzom łotewskim. W 1919 roku, podczas wizyty Ministra Spraw Zagranicznych Łotwy w Polsce, Ignacy Jan Paderewski oficjalnie uznał państwo łotewskie. Akt ten umożliwił nawiązanie stosunków dyplomatycznych pomiędzy Rygą i Warszawą. Wymowa zwycięskiej polsko-łotewskiej ofensywy była jednoznaczna – Polska potwierdziła faktyczne poparcie dla niepodległości Łotwy.  Stosunki polsko-łotewskie odrodziły się na nowo po upadku ZSRR, a rozwinęły się dzięki członkostwu obu krajów w Unii Europejskiej, Radzie Państw Morza Bałtyckiego oraz w NATO – gdzie wspólnie dążą do wzmocnienia bezpieczeństwa państw regionu. Polsko-łotewskie relacje oraz kwestie bezpieczeństwa w regionie są bowiem jednymi z najczęściej poruszanych tematów podczas dwustronnych spotkań oraz szczytów „Dziewiątki bukareszteńskiej”, czyli państw wschodniej flanki NATO, w skład której wchodzą Polska, Rumunia, Estonia, Litwa, Łotwa, Słowacja, Czechy, Węgry oraz Bułgaria. Państwa te są sygnatariuszami deklaracji, stojąc na stanowisku, by połączyć wysiłki na rzecz zapewnienia „silnej, wiarygodnej, zrównoważonej obecności wojskowej” NATO w regionie. Tworzone są również wspólne projekty gospodarcze, takie jak Rail Baltica, czyli linia kolejowa będąca elementem transeuropejskiego korytarza transportowego, łącząca Warszawę, Kowno, Rygę, Tallinn i Helsinki.

100 lat współpracy polsko-łotewskiej

W 2018 roku, z okazji 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę odbyła się w Rydze uroczystość, podczas której Ambasador RP na Łotwie zwróciła uwagę na stuletnią współpracę polityczną, dyplomatyczną i wojskową obu krajów. Podziękowano również za obecność żołnierzy Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stacjonujących w ramach NATO na Łotwie oraz podkreślono wagę współpracy w zakresie bezpieczeństwa zarówno w formatach dwustronnych, jak i w ramach Sojuszu Północnoatlantyckiego. Łotwa z kolei upamiętniła odzyskanie niepodległości przez Polskę poprzez symboliczne wywieszenie flagi polskiej na budynkach instytucji państwowych. Na stronie Ambasady RP w Rydze czytamy: „Łotwa upamiętniła stulecie odzyskania niepodległości przez Polskę poprzez wywieszenie polskiej flagi na masztach najważniejszych instytucji państwowych – siedzibach Prezydenta i Prezesa Rady Ministrów Republiki Łotewskiej, gmachu Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Parlamentu”. „Nasze państwa łączy nie tylko Bursztynowy Szlak, ale i głębokie pragnienie wolności, które sto lat temu doszło do głosu. Mamy nadzieję, że z okazji stulecia powstania Republiki Łotewskiej zechcecie przyjąć nasze najlepsze życzenia szczęścia i pomyślności oraz kolejnych lat pełnych dynamicznego rozwoju, wspaniałej muzyki i niezwykłych ludzi!”  – te życzenia oraz film, który powstał we współpracy z Ambasadą RP w Rydze, zostały przekazane na znak przyjaźni polsko-łotewskiej. W filmie tym dziecięcy zespół w językach łotewskim i polskim przekazują muzyczne życzenia dla Łotwy. Został również nagrany film w symboliczny sposób ukazujący przyjaźń pomiędzy Polską a Łotwą. Chłopiec ubrany w kolory polskiej flagi oprowadza dziewczynkę Łotyszkę po Warszawie. Razem odwiedzają historyczne miejsca, a także spotykają się z ludźmi, którzy odegrali ważną rolę w odradzaniu się państwa łotewskiego. Z kolei na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Łotewskiej czytamy: “Istnienie państw Łotwy oraz Polski, a także ich pomyślny rozwój są mocnym świadectwem tego, że fundamenty, które były podwalinami wolności i niepodległości, są silne i będą trwać tak długo, jak długo będziemy o nie walczyć „.

Relacje między społeczeństwem polskim i łotewskim od początku były przyjacielskie. Po odzyskaniu niepodległości przez Łotwę w 1991 roku przyjęta została przez Radę Najwyższą Łotewskiej Republiki ustawa o swobodnym rozwoju grup narodowych i etnicznych oraz ich prawach do narodowo kulturalnej autonomii. Dzięki temu nastąpiła możliwość tworzenia szkół mniejszości narodowych z nauczaniem w języku łotewskim i rodzimym. Obecnie na Łotwie funkcjonują cztery szkoły polskie: w Rydze, Krasławiu, Rzeżycy i Dyneburgu oraz działają Kluby Kultury Polskiej, zespoły artystyczne, radiostacje i redakcje polskie, a ponadto działa Związek Polaków na Łotwie z siedzibą w Dyneburgu. Polacy z dawnych Kresów Wschodnich na Łotwie identyfikują się zarówno z państwem polskim, jak i łotewskim. Z niepodległością Polski, jak i niepodległością Łotwy. Biorą udział zarówno w uroczystościach niepodległościowych łotewskich, jak i polskich, często łącząc oba wydarzenia, gdyż występują one w bliskim odstępie czasu – tygodnia. Na szczególną uwagę zasługuje sytuacja mniejszości polskiej w Republice Łotewskiej na tle innych państw, których terytorium stanowią ówczesne Kresy Wschodnie. Można bowiem zauważyć u nich tendencję mało przychylną mniejszości polskiej. Łotwa jest przykładem na to, iż nie musi istnieć konflikt interesów narodów. Z jednej strony, Polacy potrafią zasymilować się, jednocześnie dbając o kultywowanie swojej tożsamości i pamiętając o swoich korzeniach. Państwo łotewskie natomiast pozwala w spokoju i bez przeszkód rozwijać i pielęgnować Polskość. Tę przyjacielską relację można zauważyć na co dzień, a także jak doświadczyliśmy tego ostatnio – od święta. Zdecydowanie ułatwia ona pozostawanie w partnerskich układach na poziomie stosunków międzynarodowych.

Co przyniesie nam 2019 rok?

Ostatnie lata pokazały zazębianie się polskich i łotewskich interesów. Po agresji Rosji na Ukrainę wspólnymi siłami doprowadzono do stacjonowania na terytorium między innymi Polski i Łotwy, sił NATO. Oba kraje prowadzą podobną politykę w stosunku do Rosji. Biorąc pod uwagę, że Kraje Bałtyckie szczególnie silnie zmagają się z polityką prorosyjską, czy – jak niektórzy twierdzą – właściwie prosowiecką, Łotwa może czuć się znacznie bardziej zagrożona ze strony Rosji, niż Polska. Wydarzenia końca roku 2018 (ostrzelanie przez siły rosyjskie ukraińskich okrętów) sprawiły, że Łotwa może czuć się jeszcze mniej bezpiecznie, a polityka prowadzona zarówno przez państwo łotewskie, jak i polskie zgodnie dąży do potępienia działań Rosji. Wydaje się, że 2019 rok nie zwiastuje spokoju, a tym samym relacje między Polską a Łotwą powinny się dalej zacieśniać dla ochrony bezpieczeństwa i integralności terytorialnej. Wzmacnianie dalszych relacji zwiastują też projekty gospodarcze, w tym projekt „Rail Baltica”, który będzie kontynuowany w nadchodzącym roku. Ma to o tyle istotne znaczenie, że jest to jedna z największych inwestycji w Europie, która może wzmocnić pozycję Polski oraz Krajów Bałtyckich w Europie Środkowo-Wschodniej.

Partnerskie stosunki pomiędzy Polską a Łotwą wyrażają się nie tylko poprzez wspólne wzmacnianie bezpieczeństwa  w regionie i dobre relacje dyplomatyczne, ale także przez zacieśnianie przyjacielskich więzi między mniejszością polską a Łotyszami. Tak więc w interesie obu narodów jest, aby kontynuacja historycznej już współpracy  na linii Warszawa-Ryga przynosiła dalsze obopólnie dobre efekty.

Facebook Comments
Zdjęcie główne: Fot.: Tymon Markowski/MSZ
ZOBACZ WSZYSTKIE ARTYKUŁY